Trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi (3. infinitiivi: puhuman, puhuttaman)

W dzisiejszym wpisie opisuję bardzo rzadko występującą formę bezokolicznika we współczesnym języku fińskim. Chodzi o trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi z końcówkąman/män w stronie czynnej lub (t)taman/-(t)tämän w stronie biernej. Przykład:

Sinun pitää lähtemän. – Musisz wyjść/wyjechać. (lähtemän to trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi w stronie czynnej)

Jo pitää lähdettämän. – Już trzeba wyjść. (lähdettämän to trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi w stronie biernej)

Mając świadomość, że jest to praktycznie wymarła forma czasownika, ten temat można potraktować jako ciekawostkę językową.

 

Jak tworzymy trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi w stronie czynnej?

Najpierw należy odmienić czasownik w 3. osobie liczby mnogiej. Następnie usuwamy końcówkę –vat (lub –vät), a zamiast tego dodajemy –man (lub män). Przykłady:

auttaa            > he auttavat            > autta- + -man        = auttaman

tehdä            > he tekevät             > teke- + -män         = tekemän

opiskella        > he opiskelevat        > opiskele- + -man    = opiskeleman

pakata           > he pakkaavat         > pakkaa- + -man      = pakkaaman

valita             > he valitsevat          > valitse- + -man       = valitseman

 

Kiedy stosujemy trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi?

Trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi można spotkać przede wszystkim w starych fińskich tekstach religijnych. Według statystyk podanych na stronie Virtuaalinen vanha kirjasuomi, w kazaniach z XVII wieku spośród wszystkich form trzeciego bezokolicznika to właśnie odmiana w przypadku instruktiivi była najczęściej spotykana. Natomiast we współczesnych tekstach trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi jest prawie wymarły i bardzo rzadko spotykany.

Kilkaset lat temu trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi był wykorzystywany w połączeniu z czasownikiem pitää w konstrukcjach opisujących zobowiązania (nesessiivirakenteet). Obecnie popularniejsze są inne formy gramatyczne do tworzenia tego typu zdań (np. täytyy, on tehtävä). Porównaj:

KIEDYŚ:

 

Mitä meidän pitää tekemän?

 

 WSPÓŁCZEŚNIE:

Mitä meidän täytyy tehdä?

Mitä meidän pitää tehdä?

Mitä meidän on tehtävä?

Co mamy/musimy zrobić?

Więcej przykładów zdań z 3. bezokolicznikiem w przypadku instruktiivi:

Sinun pitää kunnioittaman isääsi ja äitiäsi. – Musisz szanować swojego ojca i swoją matkę.

Sinun ei pidä tappaman. – Tobie nie wolno zabijać.

Ei sinun pidä varastaman. – Tobie nie wolno kraść.

 

Trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi w stronie biernej

W zdaniach, gdy wykonawca nie jest podany, trzeci bezokolicznik w przypadku instruktiivi również może wystąpić w stronie biernej z końcówką -(t)taman lub -(t)tämän. Przykłady:

Työ pitää tehtämän. – Pracę należy wykonać.

Lakia ei pidä rikottaman. – Nie wolno łamać prawa.

 

Na temat trzeciego bezokolicznika w przypadku instruktiivi nie ma zbyt wielu materiałów. Mało który podręcznik do nauki fińskiego nawet o nim wspomina. Natomiast ta forma jest zwykle wylistowana w tabelach gramatycznych czasowników na przykład na stronie Wiktionary lub Redfox sanakirja.

 

W następnym artykule z tej serii zajmę się czwartym bezokolicznikiem w języku fińskim (puhuminen).

 

Zobacz też inne wpisy o fińskich bezokolicznikach:

Pierwszy bezokolicznik (puhua)

Pierwszy bezokolicznik w przypadku translatiivi (puhuakseen)

Drugi bezokolicznik w przypadku instruktiivi (puhuen)

Drugi bezokolicznik w przypadku inessiivi (puhuessa)

Drugi bezokolicznik w przypadku inessiivi w stronie biernej (puhuttaessa)

Trzeci bezokolicznik w przypadku illatiivi (puhumaan)

Trzeci bezokolicznik w przypadku inessiivi (puhumassa)

Trzeci bezokolicznik w przypadku elatiivi (puhumasta)

Trzeci bezokolicznik w przypadku adessiivi (puhumalla)

Trzeci bezokolicznik w przypadku abessiivi (puhumatta)

Uważasz, że mój artykuł był wartościowy? Jeśli tak, może spodobają Ci się również moje ebooki do nauki języka fińskiego
Gramatyka języka fińskiego z ćwiczeniami. Część 2
Język fiński. Fiszki ilustrowane
Język fiński. Słowotwórstwo. Teoria i ćwiczenia
Jak skutecznie uczyć się fińskiego?
Suomika

Suomika

Języki obce od zawsze były moją pasją. Przyjemność sprawiała mi ich nauka, ale również nauczanie innych. Dlatego od 10 lat organizuję kursy językowe (fińskiego, niemieckiego, angielskiego oraz polskiego dla obcokrajowców), prowadzę lekcje indywidualne przez Skype, projektuję strony internetowe i inne materiały dydaktyczne, w tym e-learning.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.