Pierwszy bezokolicznik (1. infinitiivi: puhua)

Nie wiem, czy zdajecie sobie z tego sprawę, ale języku fińskim jest aż pięć bezokoliczników! Dodatkowo niektóre z tych bezokoliczników odmieniają się jeszcze przez przypadki. Tak, czasowniki fińskie mogą odmieniać się przez przypadki!

Poniżej przykłady bezokoliczników wyrazu „puhua” w różnych formach:

  1. Bezokolicznik: puhua, puhuakseen
  2. Bezokolicznik: puhuessa, puhuttaessa, puhuen
  3. Bezokolicznik: puhumassa, puhumasta, puhumaan, puhumalla, puhumatta, puhuman, puhuttaman
  4. Bezokolicznik: puhuminen, puhumista
  5. Bezokolicznik: puhumaisillaan

 

Co jakiś czas będę publikować wpis o kolejnym bezokoliczniku. Dziś się zajmę pierwszym bezokolicznikiem (1. infinitiivi) w krótkiej formie.

Pierwszy bezokolicznik to jest ta najbardziej podstawowa czasownika, którą właśnie znajdziecie w słowniku, np. puhua (mówić).

W zdaniach zwykle ten bezokolicznik zostaje odmieniony przez osoby, tryby, czasy, strony (np. puhun, puhuit, puhuisi, puhutaan) i nie jest już nazywany bezokolicznikiem, lecz wyrazem odmienionym.

Kiedy natomiast jest szansa spotkać taki „czysty” bezokolicznik? Poniżej opisuję kilka takich sytuacji:

 

VERBI + 1. INFINITIIVI

Jeżeli używamy dwóch czasowników w zdaniu, pierwszy jest w odmienionej formie osobowej, to drugi jest czasami w formie pierwszego bezokolicznika.

Czasownik w formie tzw. pierwszego bezokolicznika występuje po takich czasownikach jak na przykład:

aikoa – zamierzać

Aion MENNÄ kotiin. – Zamierzam iść do domu.

ajatella – myśleć, zamierzać

Mitä ajattelet TEHDÄ? – Co zamierzasz zrobić?

alkaa zaczynać

Alkoi SATAA lunta. – Zaczął padać śnieg.

antaa – dać, pozwolić

Anna minun MENNÄ. – Pozwól mi wyjść.

ehtiä – zdążyć

Ei ehtinyt SYÖDÄ ruokaa loppuun. – Nie zdążyłam zjeść jedzenia do końca.
(Również dozwolona forma z 3. bezokolicznikiem: Ei ehtinyt SYÖMÄÄN ruokaa loppuun.)

haluta – chcieć

Haluan LÄHTEÄ ulos. – Chcę wyjść na zewnątrz.

jaksaa – dawać radę, znieść

En jaksa enää SYÖDÄ. – Nie dam rady już jeść.

luvata – obiecywać

He lupasivat TULLA ajoissa. – Oni obiecali przyjść na czas.

mahtaa móc (często używany przy zgadywaniu)

Mitähän tämä paketti mahtaa PAINAA? – Ciekawe, ile ta paczka może ważyć?

muistaa – pamiętać

Muista OSTAA maitoa! – Pamiętaj, żeby kupić mleko!

osata – potrafić

Osaan AJAA autoa. – Umiem jeździć samochodem.

pelottaa – przerażać

Häntä pelotti MENNÄ sinne yksin. – On się bał tam iść sam.

päättää – zdecydować się, postanowić

Päätin LÄHTEÄ. – Postanowiłam wyjść.

saada – mieć pozwolenie

Saako täällä POLTTAA? – Czy można tutaj palić?

saattaa – móc, prawdopodobnie być

Hän saattaa TULLA illalla. – On może przyjdzie wieczorem.

taitaa – móc, być prawdopodobnym, zdawać się

Se taitaa OLLA totta. – To zdaje się być prawdą.

unohtaa – zapominać

Unohdin OTTAA sateenvarjon mukaan. – Zapomniałam wziąć parasol ze sobą.

uskaltaa – ośmielić się, ważyć się

Uskallapas vain KOSKEA minuun! – Tylko spróbuj mnie dotknąć!

viitsiä – kłopotać się, mieć ochotę, móc

Viitsisitkö SULKEA oven? – Mógłbyś zamknąć drzwi?

voida – móc

Voitko AUTTAA minua? – Czy możesz mi pomóc?

yrittää – próbować

Yritin YMMÄRTÄÄ häntä. – Próbowałam go zrozumieć.

 

”Minun täytyy” + 1. INFINITIIVI

W konstrukcjach opisujących obowiązek (lub jego brak) w dalszej części zdania pojawia się pierwszy bezokolicznik.

täytyä – musieć

Sinun täytyy SOITTAA hänelle. – Musisz do niej zadzwonić.

pitää – musieć

Minun pitää nyt LÄHTEÄ. – Muszę już wyjść.

olla pakko – mieć obowiązek

Minun on pakko MENNÄ töihin. – Muszę iść do pracy.

tarvita – potrzeba (zwykle w zdaniu przeczącym)

Sinun ei tarvitse TULLA. Nie musisz przychodzić.

kannattaa – opłacać się, warto

Siitä ei kannata RIIDELLÄ. – Nie warto się o to kłócić.

on aika –  ’pora’

Nyt on aika MENNÄ nukkumaan. – Już pora iść spać.

 

”On hauskaa” + 1. INFINITIIVI

Również po konstrukcji typu On hauskaa często użyjemy pierwszego bezokolicznika.

On hauska(a) OLLA lomalla. – Fajnie jest być na wakacjach.

On vaikea(a) OPPIA suomea. – Trudno się nauczyć fińskiego.

Tätä konetta on helppo(a) KÄYTTÄÄ. – Tę maszynę jest łatwo obsługiwać.

 

Więcej przykładów z konstrukcją „On hauskaa” tutaj: https://suomika.pl/zdanie-typu-hauskaa/

 

”Minulla on aikaa” + 1. INFINITIIVI

Po konstrukcji typu „Minulla on aikaa” kolejny czasownik będzie w formie pierwszego bezokolicznika.

Minulla ei ole aikaa TEHDÄ sitä. – Nie mam czasu tego robić.

Teillä on oikeus OTTAA valokuvia. – Macie prawo robić zdjęcia.

Onko sinulla mahdollisuus TILATA liput? – Czy masz możliwość zamówić te bilety?

Minulla on ajatus MATKUSTAA Suomeen. – Mam pomysł, żeby wyjechać do Finlandii.

 

OLLA + 1. INFINITIIVI (O mało…)

Czasem może się zdarzyć, że pierwszy bezokolicznik zostanie użyty po czasowniku olla (zwykle w czasie przeszłym imperfekti) do opisania sytuacji w przeszłości, która prawie się wydarzyła (ale jednak się nie wydarzyła).

Minä olin KAATUA. – O mało się nie przewróciłam. (= Minä melkein kaaduin.)

Olimme USKOA häntä. – O mało jej nie uwierzyliśmy. (= Melkein uskoimme häntä.)

Hän oli MYÖHÄSTYÄ junasta. – On o mało się nie spóźnił na pociąg. (= Hän melkein myöhästyi junasta.)

 

A to dopiero początek przygody z bezokolicznikami fińskimi 😀

Uważasz, że mój artykuł był wartościowy? Jeśli tak, może spodobają Ci się również moje ebooki oraz kursy online do nauki języka fińskiego
Gramatyka-okładka
Wymiana spółgłoskowa w języku finskim-okładka
Suomika

Suomika

Języki obce od zawsze były moją pasją. Przyjemność sprawiała mi ich nauka, ale również nauczanie innych. Dlatego od kilku lat organizuję kursy językowe, prowadzę lekcje indywidualne, projektuję strony internetowe i inne materiały dydaktyczne.

Może Ci się również spodoba

2 komentarze

  1. Avatar krzychu pisze:

    Kiedy można się spodziewać kolejnych części?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.