Odmiana wyrazu przez przypadki
W języku fińskim, podobnie jak w polskim, wyrazy odmieniane są przez przypadki. Deklinacji podlegają rzeczowniki, przymiotniki i imiesłowy, liczebniki oraz zaimki.
Przy odmianie przez przypadki dodajemy konkretną końcówkę do wyrazu. (Tutaj znajdziesz listę końcówek). Na przykład przypadek inessiivi tworzony jest przez dodanie końcówki -ssa lub -ssä.
Np. omena (jabłko) ” omenassa (w jabłku)
Przed dodaniem końcówki często należy ustalić rdzeń wyrazu i wymienić spółgłoski tam, gdzie to konieczne. Na przykład w wyrazach zakończonych na -e wymienimy krótką spółgłoskę ‘t’ znajdującą się w ostatniej sylabie na długą ‘tt’.
osoite (adres) ” osoitteessa (w adresie)
Kolejną rzeczą, o której należy pamiętać przed dodaniem końcówki przypadku, jest dokonanie dodatkowych zmian w rdzeniu wyrazu. Rdzeń wyrazu jest to baza wyrazowa, do której doczepiamy końcówki przypadków. Na przykład w wyrazach zakończonych na krótkie -e, w rdzeniu wydłuży się ta samogłoska.
kirje (list) ” kirjeessä (w liście)
Przy tworzeniu rdzenia wyrazu należy też wziąć pod uwagę, jaka jest liczba. W zależności czy wyraz jest w liczbie pojedynczej czy mnogiej, należy dokonać zmian w wyrazie poprzez dodanie końcówki -t w mianowniku lub samogłoski ‘i’ wewnątrz wyrazu w pozostałych przypadkach.
kirje (list) ” kirjeet (listy – mianownik w liczbie mnogiej)
kirje (list) ” kirjeissä (w listach – przypadek inessiivi w liczbie mnogiej)
Podsumowując, przy odmianie wyrazu przez przypadki należy stosować następujące kroki:
KROK 1: Ustal przypadek i liczbę wyrazu
KROK 2: Dokonaj wymiany spółgłosek k, p lub t
KROK 3: Dokonaj zmian w końcówce rdzenia
KROK 4: Dodaj końcówkę przypadku
Przykładowo chcesz wyraz ‘taide’ (sztuka, np. malarstwo) odmienić w odpowiedniej formie, aby utworzyć wyraz oznaczający ‘w sztuce’.
Najpierw ustalasz przypadek i liczbę. Jest to liczba pojedyncza. Użyjemy przypadku inessiivi, który jest stosowany do określenia miejsca. Kolejnym krokiem jest wymiana spółgłosek znajdujących się w ostatniej sylabie. Wymienimy ‘d’ na ‘t’. Następną czynnością jest utworzenie rdzenia wyrazu. Jako że wyraz kończy się na krótkie -e, wydłużymy tę samogłoskę. Ostatnią czynnością będzie doczepienie końcówki przypadku. W skrócie:
Krok 1: taide (inessiivi, liczba pojedyncza)
Krok 2: t ” d: taide ” taite
Krok 3: e ” ee: taitee-
Krok 4: taitee- + -ssa ” taiteessa (w sztuce)
UWAGA! Czasami można jeszcze rozszerzyć kroki i dołączyć końcówkę dzierżawczą lub partykułę.
