epä-, -ton, -maton

W języku fińskim na różne sposoby możemy stworzyć wyraz o przeciwstawnym znaczeniu dodając różne przedrostki i przyrostki jak epä-, -ton, -maton. Czym one się różnią i kiedy używamy każdego z nich?

Różnica polega przede wszystkim na tym, że każdy z tych przedrostków lub przyrostków doklejamy do innej części mowy i mają trochę inne zastosowanie.

Epä– jest przedrostkiem, który zwykle doczepiamy do przymiotnika (czasami też do rzeczownika, rzadziej do czasownika). Służy do tworzenia przeciwstawnego znaczenia. Po polsku powiemy nie-.

varma – pewny

epävarma – niepewny

epävarmuus – niepewność

hygieeninen – higieniczny

epähygieeninen – niehigieniczny

kohtelias – uprzejmy

epäkohtelias – nieuprzejmy

kunto – stan, kondycja

Olen hyvässä kunnossa. – Jestem w dobrego kondycji.

Hissi on epäkunnossa. – Winda nie działa.

-ton/-tön jest przyrostkiem, który doczepiamy do rzeczownika (w rdzeniu genetiivi). W ten sposób powstaje nam przymiotnik, który służy do opisania, że czegoś brakuje. Po polsku powiemy bez.

sokeri – cukier

sokeriton tee – herbata bez cukru

työ – praca

työtön mies – bezrobotny mężczyzna

rasva – tłuszcz

rasvaton maito – beztłuszczowe mleko

nimi – imię

nimetön kirje – anonimowy list

maku – smak

mauton ruoka – jedzenie bez smaku

mauttomat vaatteet – ubrania bez gustu

-maton/-mätön jest przyrostkiem, który doczepiamy do czasownika (do rdzenia w 3. osobie liczby mnogiej). W ten sposób powstaje nam imiesłów, który opisuje, że coś nie jest jakieś. Po polsku powiemy nie-.

odottaa – czekać

odottamaton vieras – nieoczekiwany gość

asua – mieszkać

asumaton talo – niezamieszkały dom

tuntea – znać

tuntematon sotilas – nieznany żołnierz

parantua – poprawić się

parantumaton tauti – nieuleczalna choroba

uskoa – wierzyć

Uskomatonta! – Nie do wiary!