Tryb rozkazujący
Tryb rozkazujący (po fińsku imperatiivi) wykorzystywany jest w rozkazach, prośbach, wskazówkach i przepisach. Przykłady zdań twierdzących z orzeczeniem w drugiej osobie liczby pojedynczej:
Odota minua! Poczekaj na mnie!
Osta kolme, maksa kaksi. Kup trzy, zapłać za dwa.
Tule tänne! Chodź tutaj!
Tee kotitehtävät! Zrób zadania domowe!
Kuuntele minua! Posłuchaj mnie!
Pese kädet! Umyj ręce!
Aby utworzyć tryb rozkazujący dla drugiej osoby liczby pojedynczej ‘sinä’, najpierw należy odmienić czasownik przez pierwszą osobę liczby pojedynczej (minä) w czasie teraźniejszym w trybie oznajmującym, a następnie od tej formy należy usunąć ostatnią spółgłoskę -n. To będzie ta sama forma czasownika co w przeczeniach w trybie oznajmującym. Przykłady:
lukea > minä luen > en lue > Lue! Czytaj!
pestä > minä pesen > en pese > Pese! Myj!
avata > minä avaan > en avaa > Avaa! Otwórz!
Spójrz na odmianę wyrazu we wszystkich typach czasownika:
| Typ czasownika | Przykład bezokolicznika | Forma ‘minä’ | Tryb rozkazujący ‘sinä’ w zdaniach twierdzących | ||
| 1 | kertoa | opowiadać | kerron | Kerro! | Opowiadaj! |
| 2 | syödä | jeść | syön | Syö! | Jedz! |
| 3 | tulla mennä purra juosta | przyjść iść gryźć biec | tulen menen puren juoksen | Tule! Mene! Pure! Juokse! | Chodź! Idź! Ugryź! Biegnij! |
| 4 | siivota | sprzątać | siivoan | Siivoa! | Posprzątaj! |
| 5 | valita | wybierać | valitsen | Valitse! | Wybierz! |
| 6 | vaieta | milczeć | vaikenen | Vaikene! | Milcz! |
Istnieją jedynie formy dla drugiej osoby liczby pojedynczej i mnogiej? A jak powiedzieć np. „Niech on przyjdzie”, „Zróbmy to” albo „Niech oni się tym zajmą”?
Dla rozkazów w odniesieniu do trzeciej osoby użyjemy czasownika pomocniczego 'antaa’, np.
3. osoba l. poj. „Anna hänen tulla” (dosłownie: 'Daj mu przyjść’) lub „Antakaa hänen tulla” (’Dajcie mu przyjść’)
3. osoba l. mn. „Anna heidän hoitaa se” / „Antakaa heidän hoitaa se” – Niech oni się tym zajmą
Czasami
Do stworzenia rozkazów w liczbie mnogiej dla drugiej osoby wykorzystamy stronę bierną:
„Mennään!”- Chodźmy,
„Tehdään se!” – Zróbmy to
To powyżej będzie użyte w języku mówionym. W literaturze pięknej można natomiast spotkać takie formy jak:
tehköön – niech on zrobi
tehkööt – niech oni zrobią
tehkäämme – zróbmy
A w jakim przypadku jest dopełnienie takiego rozkazu? np. jedz jabłko!
Dopełnienie jest w nominatiivi, partitiivi lub akkusatiivi. Ale nie w genetiivi. Gdy w normalnym zdaniu jest genetiivi, zamieniamy go na nominatiivi w rozkazach. Przykłady.
Syön omenaa. – Jem jabłko. (omenaa – partitiivi)
Syö omenaa! – Jedz jabłko! (omenaa – partitiivi)
Syön omenan. – Zjem jabłko. (omenan – genetiivi)
Syö omena! – Zjedz jabłko! (omena – nominatiivi)
Kutsun hänet. – Zaproszę go. (hänet – akkusatiivi)
Kutsu hänet! – Zaproś go! (hänet – akkusatiivi)