Imiesłów (partisiippi)

Imiesłów to wyraz będący formą czasownika mający cechy przymiotnika lub przysłówka. Imiesłowy odmieniają się przez przypadki.

Jest sześć typów imiesłowu w języku fińskim:

Fińska nazwaPolski opisTypowa końcówkaPrzykładTłumaczenie przykładu
aktiivin 1. partisiippiimiesłów przymiotnikowy czynny, czas teraźniejszy-VAmaksava asiakaspłacący klient
aktiivin 2. partisiippiimiesłów przymiotnikowy czynny, czas przeszły-NUTlaskun maksanut asiakasklient, który zapłacił rachunek
passiivin 1. partisiippiimiesłów przymiotnikowy bierny, czas teraźniejszy i przyszły-VAmaksettava laskurachunek do zapłacenia
passiivin 2. partisiippiimiesłów przymiotnikowy bierny, czas przeszły-TUmaksettu laskuzapłacony rachunek
agenttipartisiippiimiesłów przymiotnikowy ze wskazanym wykonawcą, wszystkie czasy-MAasiakkaan maksama laskurachunek zapłacony przez klienta
kieltopartisiippiimiesłów przymiotnikowy przeczący, wszystkie czasy-TONmaksamaton laskuniezapłacony rachunek

 

AKTIIVIN 1. PARTISIIPPI

Imiesłów przymiotnikowy czynny, czas teraźniejszy

 

Jak tworzymy?

Aktiivin 1. partisiippi tworzymy od 3. osoby liczby mnogiej i usunięciu literki „t”:

laulaa (śpiewać):

laulavat (śpiewają)

laulava (śpiewający)

 

Verbityyppi

Infinitiivi

Tłumaczenie

Końcówka

Partisiippi

1kertoa

antaa

opowiadać

dawać

‑ava/‑äväkertova

antava

2tehdärobićtekevä
3kuulla

mennä

purra

juosta

słyszeć

iść

gryźć

biec

kuuleva

menevä

pureva

juokseva

4tavataspotykaćtapaava
5tarvitapotrzebowaćtarvitseva
6kyetäbyć zdolnym dokykenevä

 

Odmiana imiesłowu aktiivin 1. partisiippi przez przypadki na przykładzie tekevä (robiący):

 

Przypadek

Imiesłów aktiivin 1. partisiippi

liczba pojedyncza

liczba mnoga

Nominatiivitekevätekevät
Genetiivi tekeväntekevien
Partitiivi tekeväätekeviä
Inessiivi tekevässätekevissä
Elatiivi tekevästätekevistä
Illatiivi tekevääntekeviiin
Adessiivi tekevällätekevillä
Ablatiivi tekevältätekeviltä
Allatiivi tekevälletekeville
Essiivi tekevänätekevinä
Translatiivi tekeväksitekeviksi
Abessiivitekevättätekevittä
Komitatiivitekevine
Instruktiivitekevin

 

Zastosowanie

 

Aktiivin 1. partisiippi stosujemy do opisania niedokonanej sytuacji.

Ihminen on ajatteleva eläin. (Człowiek to myślące zwierzę.)

Samppanja on kuohuvaa viiniä. (Szampan to musujące wino.)

 

AKTIIVIN 2. PARTISIIPPI

Imiesłów przymiotnikowy czynny, czas przeszły

 

Jak tworzymy?

Aktiivin 2. partisiippi tworzymy po usunięciu jednej ostatniej literki od bezokolicznika (typ 1 czasownika) lub dwóch literek (typ 2-6) oraz dodaniu ‑nut/ ‑nyt, ‑nnut/ ‑nnyt,  ‑lut/‑lyt, ‑sut/ ‑syt lub ‑rut/ ‑ryt.

 

Verbityyppi

Infinitiivi

Tłumaczenie

Końcówka

Partisiippi

1antaadawać-nut / -nytantanut
2tehdärobićtehnyt
3kuulla

mennä

purra

juosta

słyszeć

iść

gryźć

biec

-lut / -lyt-nut/ -nyt-rut / -ryt-sut/ -sytkuullut

mennyt

purrut

juossut

4tavataspotykać-nnut/ -nnyttavannut
5tarvitapotrzebowaćtarvinnut
6kyetäbyć zdolnym dokyennyt

 

Odmiana imiesłowu aktiivin 2. partisiippi przez przypadki na przykładzie tehnyt (zrobiony):

Przypadek

Imiesłów aktiivin 2. partisiippi

liczba pojedyncza

liczba mnoga

Nominatiivitehnyttehneet
Genetiivi tehneentehneiden
Partitiivi tehnyttätehneitä
Inessiivi tehneessätehneissä
Elatiivi tehneestätehneistä
Illatiivi tehneeseentehneisiin
Adessiivi tehneellätehneillä
Ablatiivi tehneeltätehneiltä
Allatiivi tehneelletehneille
Essiivi tehneenätehneinä
Translatiivi tehneeksitehneiksi
Abessiivitehneettätehneittä
Komitatiivitehneine
Instruktiivitehnein

 

Zastosowanie

 

  • Imiesłów aktiivin 2. partisiippi stosujemy do opisania dokonanej sytuacji.

Kaivo, jossa ei ole enää vettä, on kuivunut kaivo. (Studnia, w której już nie ma wody, to wyschnięta studnia.)

Hän on kokenut mies. (On jest doświadczonym mężczyzną.)

 

  • Stosujemy go również do tworzenia czasu przeszłego perfekti, pluskvamperfekti i przeczenia imperfekti.

Hän on tullut tänne. (On tu  przyszedł.)

Hän ei pessyt pyykkiä. (On nie zrobił prania.)

 

PASSIIVIN 1. PARTISIIPPI

Imiesłów przymiotnikowy bierny, czas teraźniejszy i przyszły.

 

Jak tworzymy?

  • ·          Typ 1: Od czasownika odmienionego w 1. osobie liczby pojedynczej usuwamy ostatnią literę (jeśli przedostatnią literą w bezokoliczniku jest „a”, to zamienimy ją na „e”) i dodajemy ‑ttava/‑ttävä
  • ·          Typ 2-6: od bezokolicznika odejmujemy dwie literki i dodajemy ‑tava/‑tävä  (typ 2 i 3) lub ‑ttava/‑ttävä (typ 4, 5, 6)

Verbityyppi

Infinitiivi

Tłumaczenie

Końcówka

Partisiippi

1kertoa

antaa

opowiadać

dawać

‑ttava/‑ttäväkerrottava

annettava

2tehdärobić‑tava/‑tävätehtävä
3kuulla

mennä

purra

juosta

słyszeć

iść

gryźć

biec

kuultava

mentävä

purtava

juostava

4tavataspotykać‑ttava/‑ttävätavattava
5tarvitapotrzebowaćtarvittava
6kyetäbyć zdolnym dokyettävä

 

Odmiana imiesłowu passiivin 1. partisiippi przez przypadki na przykładzie tehtävä (do zrobienia):

 

Przypadek

Imiesłów passiivin 1. partisiippi

liczba pojedyncza

liczba mnoga

Nominatiivitehtävätehtävät
Genetiivi tehtäväntehtävien
Partitiivi tehtäväätehtäviä
Inessiivi tehtävässätehtävissä
Elatiivi tehtävästätehtävistä
Illatiivi tehtävääntehtäviin
Adessiivi tehtävällätehtävillä
Ablatiivi tehtävältätehtäviltä
Allatiivi tehtävälletehtäville
Essiivi tehtävänätehtävinä
Translatiivi tehtäväksitehtäviksi
Abessiivitehtävättätehtävittä
Komitatiivitehtävine
Instruktiivitehtävin

 

Zastosowanie

  • Imiesłów passiivin 1. partisiippi stosujemy do opisania sytuacji, którą należy lub można wykonać. Imiesłów ten stoi samodzielnie lub przed nazwą przedmiotu do wykonania.

Minulla ei ole mitään sanottavaa sinulle. (Nie mam ci nic do powiedzenia.)

Onko täällä jotakin juotavaa? (Czy jest coś do picia?)

Korissa on pestäviä vaatteita. (W koszu są ubrania do prania.)

 

  • Niektóre imiesłowy używane są również jako rzeczowniki.

tehtävä (zadanie)

käytävä (korytarz)

 

PASSIIVIN 2. PARTISIIPPI

Imiesłów przymiotnikowy bierny, czas przeszły.

 

Jak tworzymy?

  • ·          Typ 1: Od czasownika odmienionego w 1. osobie liczby pojedynczej usuwamy ostatnią literę (jeśli przedostatnią literą w bezokoliczniku jest „a”, to zamienimy ją na „e”) i dodajemy ‑ttu/‑tty
  • ·          Typ 2-6: od bezokolicznika odejmujemy dwie literki i dodajemy ‑tu/‑ty  (typ 2 i 3) lub ‑ttu/‑tty (typ 4, 5, 6)

Verbityyppi

Infinitiivi

Tłumaczenie

Końcówka

Partisiippi

1kertoa

antaa

opowiadać

dawać

‑ttu/‑ttykerrottu

annettu

2tehdärobić‑tu/‑tytehty
3kuull

amennä

purra

juosta

słyszeć

iść

gryźć

biec

kuultu

menty

purtu

juostu

4tavataspotykać‑ttu/‑ttytavattu
5tarvitapotrzebowaćtarvittu
6kyetäbyć zdolnym dokyetty

 

 

Odmiana imiesłowu passiivin 2. partisiippi przez przypadki na przykładzie tehty (zrobiony):

 

Przypadek

Imiesłów passiivin 2. partisiippi

liczba pojedyncza

liczba mnoga

Nominatiivitehtytehdyt
Genetiivi tehdyntehtyjen
Partitiivi tehtyätehtyjä
Inessiivi tehdyssätehdyissä
Elatiivi tehdystätehdyistä
Illatiivi tehtyyntehtyihin
Adessiivi tehdyllätehdyillä
Ablatiivi tehdyltätehdyiltä
Allatiivi tehdylletehdyille
Essiivi tehtynätehtyinä
Translatiivi tehdyksitehdyiksi
Abessiivitehdyttätehdyittä
Komitatiivi
Instruktiivitehdyin

 

Zastosowanie

  • Imiesłów passiivin 2. partisiippi stosujemy do opisania sytuacji, którą się wydarzyła.

Pakattu laukku on eteisessä. (Spakowana torba jest w przedpokoju.)

varattu paikka (zajęte miejsce)

 

  • Ten imiesłów stosowany jest do tworzenia strony biernej w czasie przeszłym perfekti, pluskvamperfekti i przeczącym imperfekti

Tämä penkki on juuri maalattu. (Ta ławka jest dopiero co malowana.)

 

AGENTTIPARTISIIPPI

Imiesłów przymiotnikowy ze wskazanym wykonawcą, wszystkie czasy

Jak tworzymy?

 

Agenttipartisiippi tworzymy od 3. osoby liczby mnogiej. Usuwamy „‑vat/‑vät” i dodajemy „‑ma/‑mä”

 

juosta (biec):

juoksevat (oni biegają)

juoksema (biegany przez)

 

Verbityyppi

Infinitiivi

Tłumaczenie

Końcówka

Partisiippi

1kertoa

antaa

opowiadać

dawać

‑ava/‑äväkertoma

antama

2tehdärobićtekemä
3kuulla

mennä

purra

juosta

słyszeć

iść

gryźć

biec

kuulema

menemä

purema

juoksema

4tavataspotykaćtapaama
5tarvitapotrzebowaćtarvitsema
6kyetäbyć zdolnym dokykenemä

 

 

Odmiana imiesłowu agenttipartisiippi przez przypadki na przykładzie tekemä (robiony przez):

 

Przypadek

Imiesłów agenttipartisiippi

liczba pojedyncza

liczba mnoga

Nominatiivitekemätekemät
Genetiivi tekemäntekemien
Partitiivi tekemäätekemiä
Inessiivi tekemässätekemissä
Elatiivi tekemästätekemistä
Illatiivi tekemääntekemiiin
Adessiivi tekemällätekemillä
Ablatiivi tekemältätekemiltä
Allatiivi tekemälletekemille
Essiivi tekemänätekeminä
Translatiivi tekemäksitekemiksi
Abessiivitekemättätekemittä
Komitatiivitekemine
Instruktiivitekemin

 

Zastosowanie

 

  • Agenttipartisiippi stosujemy do wykonawcy danej rzeczy/czynności. Wykonawca jest w genetiivi.

Rakastan äidin leipomaa pullaa. (Kocham bułeczki upieczone przez mamę.)

 

  • Imiesłów ma przyrostek dzierżawczy, jeśli wykonawca przedstawiony jest za pomocą zaimka dzierżawczego.

Minun maalaamani taulu riippuu seinällä. (Obraz namalowany przeze mnie wisi na ścianie.)

 

KIELTOPARTISIIPPI

Imiesłów przymiotnikowy przeczący, wszystkie czasy.

 

Jak tworzymy?

Agenttipartisiippi tworzymy od 3. osoby liczby mnogiej. Usuwamy „‑vat/‑vät” i dodajemy „‑maton/‑mätön”

 

palaa (palić się):

palaavat (palą się)

palamaton (niepalny)

 

Verbityyppi

Infinitiivi

Tłumaczenie

Końcówka

Partisiippi

1kertoa

antaa

opowiadać

dawać

‑ava/‑äväkertomaton

antamaton

2tehdärobićtekemätön
3kuulla

mennä

purra

juosta

słyszeć

iść

gryźć

biec

kuulematon

menemätön

purematon

juoksematon

4tavataspotykaćtapaamaton
5tarvitapotrzebowaćtarvitsematon
6kyetäbyć zdolnym dokykenemätön

 

 

Odmiana imiesłowu kieltopartisiippi przez przypadki na przykładzie tekemätön (nie do zrobienia, nie zrobiony):

 

Przypadek

Imiesłów kieltopartisiippi

liczba pojedyncza

liczba mnoga

Nominatiivitekemätöntekemättömät
Genetiivi tekemättömäntekemättömien
Partitiivi tekemätöntätekemättömiä
Inessiivi tekemättömässätekemättömissä
Elatiivi tekemättömästätekemättömistä
Illatiivi tekemättömääntekemättömiin
Adessiivi tekemättömällätekemättömillä
Ablatiivi tekemättömältätekemättömiltä
Allatiivi tekemättömälletekemättömlle
Essiivi tekemättömänätekemättöminä
Translatiivi tekemättömäksitekemättömiksi
Abessiivitekemättömättätekemättömittä
Komitatiivitekemättömine
Instruktiivitekemättömin

 

Zastosowanie

 

Kieltopartisiippi stosujemy jako przeczący imiesłów zarówno czynny jak i bierny.

 

palava materiaali (łatwopalny materiał)

palamaton materiaali (niepalny materiał)

 

kokenut ihminen (doświadczony człowiek)

kokematon ihminen (niedoświadczony człowiek)

 

tehtävä työ (praca do zrobienia)

tekemätön työ (praca nie do zrobienia)

 

käytetty tavara (towar używany)

käyttämätön tavara (towar nieużywany)

 

Uważasz, że mój artykuł był wartościowy? Jeśli tak, może spodobają Ci się również moje ebooki oraz kursy online do nauki języka fińskiego
Gramatyka-okładka
Wymiana spółgłoskowa w języku finskim-okładka
Suomika

Suomika

Języki obce od zawsze były moją pasją. Przyjemność sprawiała mi ich nauka, ale również nauczanie innych. Dlatego od kilku lat organizuję kursy językowe, prowadzę lekcje indywidualne, projektuję strony internetowe i inne materiały dydaktyczne.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.