Partitiivi liczba mnoga – jak tworzyć?

Ostatnio pisałam, kiedy używamy partitiivi w liczbie mnogiej.

Dziś opiszę JAK TWORZYMY PARTITIIVI W LICZBIE MNOGIEJ?

Tworzenie partitiivi w liczbie mnogiej jest bardzo złożone, ponieważ:

a) dodawane są różne końcówki (o regułach dodawania poszczególnych końcówek będzie za chwilę)

-ja/-jä              kala   >  kaloja             sänky  >  sänky

-ia/-iä              juna   >  junia               hyvää    >  hyv

-ita/-itä           vaate  > vaatteita         vihreä  >  vihreitä

b) czasami dochodzi do zmian głosek i redukcji

i > e                banaani >         banaaneja

a > o              kana     >          kanoja

a > –                kananmuna >   kananmunia

e > –                lapsi > lapse– > lapsia

VV > V           maa    >           maita   (V = samogłoska)

c) dochodzi do zmiany stopnia spółgłosek tylko w niewielkiej grupie wyrazów

tikka       >      tikkoja            (kk = kk)

mustikka >       mustikoita        (kk > k)

d) często jest kilka wariantów dopuszczalnych

paperi     >       papereita / papereja

omena     >      omenoita / omenia

e) reguły są bardzo rozbudowane. Dodane końcówki i zmiany wewnątrzwyrazowe zależą m.in. od tego:

  • na jaką głoskę kończy się wyraz w rdzeniu, np.

pankki   >        pankki–   >       pankkeja          (wyraz kończy się na ”i” w rdzeniu)

pieni     >          piene–     >       pien              (wyraz kończy się na ”e” w rdzeniu)

huone   >         huonee–  >       huoneita          (wyraz kończy się na ”ee” w rdzeniu)

  • ile ma sylab, np.

lakka      >        lakka-      >       lakkoja             (wyraz ma dwie sylaby)

mansikka >       mansikka- >      mansikoita       (wyraz ma trzy sylaby)

  • jaka głoska jest w pierwszej sylabie, np.

koira    >          koira-     >        koiria               (wyraz ma ”o” w pierwszej sylabie)

kissa     >         kissa-      >       kissoja             (wyraz ma ”i” w pierwszej sylabie)

  • jaką częścią mowy jest wyraz (rzeczownik czy przymiotnik), np.

ikkuna   >         ikkuna-   >        ikkunoita         (wyraz to rzeczownik)

ihana     >         ihana-     >        ihania               (wyraz to przymiotnik)

 

KIEDY DODAJEMY KOŃCÓWKĘ -JA/-JÄ?

W poniższych sytuacjach wyrazy w przypadku partitiivi w liczbie mnogiej mają końcówkę ja lub .

  1. Jeśli wyraz kończy się na -o, -ö, -u, -y, dodamy końcówkęja lub .

talo      + -ja     >          taloja

tyttö    + -jä     >          tyttö

katu     + -ja     >          katuja

sänky   + -jä     >          sänky

Uwaga! W partitiivi stosujemy stopnień mocny spółgłosek.

Uwaga! Wielosylabowe wyrazy zakończone na -lo/-lö, -ro/-rö, -mo/-mö, -kko/-kkö mają dwie formy dozwolone (więcej informacji w rozdziale o szczególnych przypadkach).

henki             >          henkilöitä / henkilö

 

  1. Jeśli wyraz jest pochodzenia obcego i w rdzeniu kończy się na -i, to w tej sytuacji zamienimy końcówkę -i na -eja lub -ejä.

pankki             >          pankkeja

tori                  >          toreja

äiti                   >          äitejä

kaupunki          >          kaupunkeja

Uwaga! Wielosylabowe wyrazy zakończone na li, -ri mają często dwie formy dozwolone (więcej informacji w rozdziale o szczególnych przypadkach).

lääkäri              >          lääkäreitä / lääkärejä

 

  1.  Jeżeli wyraz jest dwusylabowy i kończy się na jedną samogłoskę -a i w pierwszej sylabie jest samogłoska a, e lub i, to w tej sytuacji zamienimy końcówkę -a na -oja.

kala     >          kaloja

sauna   >          saunoja

kerta   >          kertoja

kissa    >          kissoja

 

KIEDY DODAJEMY KOŃCÓWKĘ -IA/-IÄ?

W poniższych sytuacjach wyrazy w przypadku partitiivi w liczbie mnogiej mają końcówkę ia lub :

  1. Jeśli wyraz kończy się w rdzeniu na -e, wtedy zamienimy tę końcówkę na -ia lub -iä.

pieni     >  piene–          > pien

lapsi     >  lapse–           > lapsia

mies     >  miehe–         > mieh

ihminen > ihmise–         > ihmis

puhelin  > puhelime–     > puhelimia

kysymys > kysymykse– > kysymyks

Uwaga na „stare” wyrazy zakończone na -si (np. uusi, vuosi, kuukausi, käsi, susi). W tej sytuacji dodajemy tylko końcówkę -a lub do wyrazu podstawowego.

uusi      > uude–           > uusia (NIE: uudia)

si      > käde–            > käsiä

Uwaga na odmianę rzeczowników pochodzących od przymiotników lub rzeczowników zakończonych na -VVs (V= samogłoska). Wtedy zamienimy końcówkę -s na -ksia lub -ksiä.

   mahdollisuus > mahdollisuude– > mahdollisuuksia (NIE: mahdollisuudia)

   vapaus          > vapaude–          > vapauksia

 

  1. Jeśli wyraz kończy się na (pod warunkiem, że nie jest to wielosylabowy rzeczownik zakończony na ‑lä, ‑nä, ‑rä, ‑iä, ‑ijä, -kkä), to wtedy końcówkę zamienimy na -iä.

leipä     >          leip

ystävä >          ystäv

 

  1. Jeśli wyraz kończy się na -a, pod warunkiem, że:

– nie jest to wyraz dwusylabowy, który w pierwszej sylabie ma samogłoskę a, e lub i, ani

– nie jest to wielosylabowy rzeczownik zakończony na -la, -na, -ra, -ia, -ija, -kka,

to w tej sytuacji zamienimy końcówkę -a na -ia.

juna     >          junia

kova    >          kovia

asema  >          asemia

opettaja >        opettajia

ihana    >          ihania   (to jest przymiotnik zakończony na -na)

 

KIEDY DODAJEMY KOŃCÓWKĘ -ITA/-ITÄ?

W poniższych sytuacjach wyrazy w przypadku partitiivi w liczbie mnogiej mają końcówkę ita/itä.

  1. Jeśli wyraz kończy się w rdzeniu na dwie samogłoski, wtedy usuwamy jedną samogłoskę i dodajemy -ita lub -itä.

maa      >  maa–           > maita

vaikea   >  vaikea–         > vaikeita

huone   >  huonee–       > huoneita

alue      > aluee–           > alueita

asiakas > asiakkaa–      > asiakkaita

kaunis   > kaunii–          > kauniita

väsynyt > väsynee–       > väsyneitä

lyhyt     > lyhye–           > lyhyitä

Uwaga! Jeśli wyraz kończy się na dyftong –uo, -yö lub –ie, redukujemy pierwszą samogłoskę.

suo       >  suo–            > soita

työ       >  t–             > töitä

tie        >  tie–             > teitä

Uwaga na wyrazy zakończone na dwie różne samogłoski -io, –, eo, -ao. Wtedy powyższe reguły nie mają zastosowania i nie dochodzi do redukcji samogłoski.

radio    >  radio–          > radioita

hirviö   >  hirv–         > hirviöitä

museo  >  museo–        > museoita

 

  1. Jeśli wyraz jest rzeczownikiem co najmniej trzysylabowym, który kończy się na -la/-lä, -na/-nä, -ra/-rä, -ia/-iä, -ija/-ijä lub -kka/-kkä, to wtedy końcówkę -a lub zamienimy na -oita lub –öitä.

ravintola            >          ravintoloita

ikkuna                >          ikkunoita

tavara                >          tavaroita

asia                    >          asioita

opiskelija           >          opiskelijoita

mansikka           >          mansikoita

 

 

Uważasz, że mój artykuł był wartościowy? Jeśli tak, może spodobają Ci się również moje ebooki oraz kursy online do nauki języka fińskiego
Gramatyka-okładka
Wymiana spółgłoskowa w języku finskim-okładka
Suomika

Suomika

Języki obce od zawsze były moją pasją. Przyjemność sprawiała mi ich nauka, ale również nauczanie innych. Dlatego od kilku lat organizuję kursy językowe, prowadzę lekcje indywidualne, projektuję strony internetowe i inne materiały dydaktyczne.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.