Partitiivi liczba mnoga – jak tworzyć?
Ostatnio napisałam o tym, kiedy używamy partitiivi w liczbie mnogiej.
Dziś opiszę JAK TWORZYMY PARTITIIVI W LICZBIE MNOGIEJ?
Tworzenie partitiivi w liczbie mnogiej jest bardzo złożone, ponieważ:
a) dodawane są różne końcówki (o regułach dodawania poszczególnych końcówek będzie za chwilę)
-ja/-jä kala > kaloja sänky > sänkyjä
-ia/-iä juna > junia hyvää > hyviä
-ita/-itä vaate > vaatteita vihreä > vihreitä
b) czasami dochodzi do zmian głosek i redukcji
i > e banaani > banaaneja
a > o kana > kanoja
a > – kananmuna > kananmunia
e > – lapsi > lapse– > lapsia
VV > V maa > maita (V = samogłoska)
c) dochodzi do zmiany stopnia spółgłosek tylko w niewielkiej grupie wyrazów
tikka > tikkoja (kk = kk)
mustikka > mustikoita (kk > k)
d) często jest kilka wariantów dopuszczalnych
paperi > papereita / papereja
omena > omenoita / omenia
e) reguły są bardzo rozbudowane. Dodane końcówki i zmiany wewnątrzwyrazowe zależą m.in. od tego:
- na jaką głoskę kończy się wyraz w rdzeniu, np.
pankki > pankki– > pankkeja (wyraz kończy się na ”i” w rdzeniu)
pieni > piene– > pieniä (wyraz kończy się na ”e” w rdzeniu)
huone > huonee– > huoneita (wyraz kończy się na ”ee” w rdzeniu)
- ile ma sylab, np.
lakka > lakka- > lakkoja (wyraz ma dwie sylaby)
mansikka > mansikka- > mansikoita (wyraz ma trzy sylaby)
- jaka głoska jest w pierwszej sylabie, np.
koira > koira- > koiria (wyraz ma ”o” w pierwszej sylabie)
kissa > kissa- > kissoja (wyraz ma ”i” w pierwszej sylabie)
- jaką częścią mowy jest wyraz (rzeczownik czy przymiotnik), np.
ikkuna > ikkuna- > ikkunoita (wyraz to rzeczownik)
ihana > ihana- > ihania (wyraz to przymiotnik)
KIEDY DODAJEMY KOŃCÓWKĘ -JA/-JÄ?
W poniższych sytuacjach wyrazy w przypadku partitiivi w liczbie mnogiej mają końcówkę –ja lub –jä.
- Jeśli wyraz kończy się na -o, -ö, -u, -y, dodamy końcówkę –ja lub –jä.
talo + -ja > taloja
tyttö + -jä > tyttöjä
katu + -ja > katuja
sänky + -jä > sänkyjä
Uwaga! W partitiivi stosujemy stopnień mocny spółgłosek.
Uwaga! Wielosylabowe wyrazy zakończone na -lo/-lö, -ro/-rö, -mo/-mö, -kko/-kkö mają dwie formy dozwolone (więcej informacji w rozdziale o szczególnych przypadkach).
henkilö > henkilöitä / henkilöjä
- Jeśli wyraz jest pochodzenia obcego i w rdzeniu kończy się na -i, to w tej sytuacji zamienimy końcówkę -i na -eja lub -ejä.
pankki > pankkeja
tori > toreja
äiti > äitejä
kaupunki > kaupunkeja
Uwaga! Wielosylabowe wyrazy zakończone na –li, -ri mają często dwie formy dozwolone (więcej informacji w rozdziale o szczególnych przypadkach).
lääkäri > lääkäreitä / lääkärejä
- Jeżeli wyraz jest dwusylabowy i kończy się na jedną samogłoskę -a i w pierwszej sylabie jest samogłoska a, e lub i, to w tej sytuacji zamienimy końcówkę -a na -oja.
kala > kaloja
sauna > saunoja
kerta > kertoja
kissa > kissoja
KIEDY DODAJEMY KOŃCÓWKĘ -IA/-IÄ?
W poniższych sytuacjach wyrazy w przypadku partitiivi w liczbie mnogiej mają końcówkę –ia lub –iä:
- Jeśli wyraz kończy się w rdzeniu na -e, wtedy zamienimy tę końcówkę na -ia lub -iä.
pieni > piene– > pieniä
lapsi > lapse– > lapsia
mies > miehe– > miehiä
ihminen > ihmise– > ihmisiä
puhelin > puhelime– > puhelimia
kysymys > kysymykse– > kysymyksiä
Uwaga na „stare” wyrazy zakończone na -si (np. uusi, vuosi, kuukausi, käsi, susi). W tej sytuacji dodajemy tylko końcówkę -a lub -ä do wyrazu podstawowego.
uusi > uude– > uusia (NIE: uudia)
käsi > käde– > käsiä
Uwaga na odmianę rzeczowników pochodzących od przymiotników lub rzeczowników zakończonych na -VVs (V= samogłoska). Wtedy zamienimy końcówkę -s na -ksia lub -ksiä.
mahdollisuus > mahdollisuude– > mahdollisuuksia (NIE: mahdollisuudia)
vapaus > vapaude– > vapauksia
- Jeśli wyraz kończy się na -ä (pod warunkiem, że nie jest to wielosylabowy rzeczownik zakończony na ‑lä, ‑nä, ‑rä, ‑iä, ‑ijä, -kkä), to wtedy końcówkę -ä zamienimy na -iä.
leipä > leipiä
ystävä > ystäviä
- Jeśli wyraz kończy się na -a, pod warunkiem, że:
– nie jest to wyraz dwusylabowy, który w pierwszej sylabie ma samogłoskę a, e lub i, ani
– nie jest to wielosylabowy rzeczownik zakończony na -la, -na, -ra, -ia, -ija, -kka,
to w tej sytuacji zamienimy końcówkę -a na -ia.
juna > junia
kova > kovia
asema > asemia
opettaja > opettajia
ihana > ihania (to jest przymiotnik zakończony na -na)
KIEDY DODAJEMY KOŃCÓWKĘ -ITA/-ITÄ?
W poniższych sytuacjach wyrazy w przypadku partitiivi w liczbie mnogiej mają końcówkę –ita/–itä.
- Jeśli wyraz kończy się w rdzeniu na dwie samogłoski, wtedy usuwamy jedną samogłoskę i dodajemy -ita lub -itä.
maa > maa– > maita
vaikea > vaikea– > vaikeita
huone > huonee– > huoneita
alue > aluee– > alueita
asiakas > asiakkaa– > asiakkaita
kaunis > kaunii– > kauniita
väsynyt > väsynee– > väsyneitä
lyhyt > lyhye– > lyhyitä
Uwaga! Jeśli wyraz kończy się na dyftong –uo, -yö lub –ie, redukujemy pierwszą samogłoskę.
suo > suo– > soita
työ > työ– > töitä
tie > tie– > teitä
Uwaga na wyrazy zakończone na dwie różne samogłoski -io, –iö, –eo, -ao. Wtedy powyższe reguły nie mają zastosowania i nie dochodzi do redukcji samogłoski.
radio > radio– > radioita
hirviö > hirviö– > hirviöitä
museo > museo– > museoita
- Jeśli wyraz jest rzeczownikiem co najmniej trzysylabowym, który kończy się na -la/-lä, -na/-nä, -ra/-rä, -ia/-iä, -ija/-ijä lub -kka/-kkä, to wtedy końcówkę -a lub -ä zamienimy na -oita lub –öitä.
ravintola > ravintoloita
ikkuna > ikkunoita
tavara > tavaroita
asia > asioita
opiskelija > opiskelijoita
mansikka > mansikoita
