Finowie i język fiński w Szwecji

Ilu Finów mieszka w Szwecji?

Obecnie w Szwecji mieszka około 150 000 osób urodzonych w Finlandii[1] [2]. Jeśli do tego doliczymy drugi i trzecie pokolenie, czyli osoby urodzone w Finlandii oraz ich dzieci i wnuki, wyjdzie nam liczba 720 tysięcy osób fińskiego pochodzenia, co stanowi ponad 7% populacji w Szwecji[3]. Osoby osiedlone w Szwecji fińskiego pochodzenia nazywa się ruotsinsuomalaiset lub szwedzkimi Finami. Nie należy ich mylić z suomenruotsalaiset, czyli Finami mówiącymi po szwedzku jako języku ojczystym.

Jak to się stało, że tylu Finów mieszka w Szwecji?

Oczywiście trzeba przyjrzeć się historii. Przez kilkaset lat (od około roku 1300 do roku 1809) Finlandia była częścią Szwecji. W tym czasie Finowie podróżowali do Szwecji m.in. z powodu pracy. Duża liczba Finów zwana „leśnymi Finami” (po szwedzku skogsfinnar, po fińsku metsäsuomalaiset) osiedliła się w Szwecji w XVI wieku i pracowała przy wypalaniu lasów jako metody uzyskiwania gruntów rolnych.

W czasie drugiej wojny światowej, do Szwecji wyemigrowało około 70 tysięcy fińskich dzieci.

W latach 1960-1970 wielu Finów wyjechało do Szwecji z powodów zarobkowych. Rekordowo dużo osób wyemigrowało w latach 1969-1970, kiedy to w ciągu dwóch lat wyjechało do Szwecji około 80 tysięcy osób. Ułatwieniem w osiedleniu się za granicą była podpisana w roku 1954 umowa o wspólnym nordyckim rynku pracy (yhteispohjoismainen työmarkkinasopimus), która zniosła pozwolenia na pobyt i ograniczenia paszportowe.

Nadal Finowie chętnie przeprowadzają się do Szwecji, która jest najczęściej wybieranym celem emigracji. W 2015 roku 2363 Finów osiedliło się w Szwecji[4].

W jakim języku mówią Finowie w Szwecji?

Około 450 tysięcy osób fińskiego pochodzenia osiedlonych w Szwecji mówi lub rozumie po fińsku[5]. Fiński jest zresztą oficjalnym językiem mniejszościowym w Szwecji. Język fiński w Szwecji zwany ruotsinsuomi niewiele różni się od standardowego języka fińskiego w Finlandii. Różnice będą zauważalne głównie w słownictwie, które będzie często zapożyczone lub dosłownie tłumaczone ze szwedzkiego, porównaj:

język fiński (suomi)język fiński w odmianie szwedzkiej (ruotsinsuomi)język szwedzkijęzyk polski
metrotunnelbaanatunnelbanametro
kännykkämopiilimobiltelefontelefon komórkowy
tietokonedaatadatorkomputer
Ruotsin valtiopäivät / Ruotsin eduskuntavaltiopäivätriksdagenparlament w Szwecji

Część Finów mieszkających w Szwecji mówi inną odmianą fińskiego. Jest to meänkieli (co dosłownie znaczy „nasz język”), który jest traktowany jako dialekt języka fińskiego, a w Szwecji ma oficjalny status odrębnego języka mniejszościowego. W języku meänkieli mówi ok. 30-60 tysięcy osób mieszkających na północy Szwecji w rejonie Doliny Torne (po szwedzku Tornedalen, po fińsku Tornionlaakso).

Poniżej jest przykład wypowiedzi w języku meänkieli, pod spodem jest lista użytego słownictwa z tłumaczeniem na standardowy język fiński.

MeänkieliStandardowy język fiński
seenilava/ näyttämö
mieminä
minoriteettikielivähemmistökieli
mammaäiti
pappaisä
poristapuhua
kläppilapsi
tähellistätärkeää
pruukaaolla tapana
praatiapuhua
tehhätehdä
siesinä
pitää föörelääsninkiäpitää luentoa/ luennoida
villin tärkeetodella tärkeä
sentterikeskus

Więcej o ruotsinsuomi:

Sisuradio – Radio dla mieszkańców Szwecji mówiących w języku fińskim

Urskola – Jakten på språket: Finska  – Program po szwedzku o językach mniejszościowych w Szwecji

Więcej o języku mäenkieli:

Meänraatio – Radio dla mieszkańców Szwecji mówiących w języku mäenkieli

Mäenkielen sanakirja – Słownik online mäenkieli-fińsko-szwedzki

Urskola – Jakten på språket: Meänkieli – Program po szwedzku o językach mniejszościowych w Szwecji

Źródła:

[1] SCB – utrikes-fodda

[2] Apu.fi – Ruotsinsuomalaiset nyt: Suomalaisuutta ei enää tarvitse hävetä

[3] sverigesradio – Ruotsissa on nyt 719 000 suomalaistaustaista

[4] Yle.fi – Lähes 10 000 suomalaista muutti ulkomaille viime vuonna

[5] Yle.fi – Suomen kieli valtaa tilaa Ruotsissa

Dzisiejszy wpis został stworzony w ramach akcji „W 80 blogów dookoła świata”, podczas której blogerzy językowo-kulturowi piszą na podobny temat. Jeśli temat języków mniejszościowych i emigracji Cię zainteresował, zajrzyj też do poniższych artykułów:

Szwecjoblog, Język szwedzki w Finlandii

japonia-info.pl, Brazylia – ojczyzna największej japońskiej diaspory

Biały Mały Tajfun, Język chiński w Tajlandii

Turcja okiem nieobiektywnym, Turecki Berlin

Ostez Vostre Lion, Anabaptyści i niemiecka emigracja w Ameryce

Uważasz, że mój artykuł był wartościowy? Jeśli tak, może spodobają Ci się również moje ebooki oraz kursy online do nauki języka fińskiego
Gramatyka-okładka
Kursy online-okładka
Suomika

Suomika

Języki obce od zawsze były moją pasją. Przyjemność sprawiała mi ich nauka, ale również nauczanie innych. Dlatego od kilku lat organizuję kursy językowe, prowadzę lekcje indywidualne, projektuję strony internetowe i inne materiały dydaktyczne.

Może Ci się również spodoba

6 komentarzy

  1. Avatar japonia-info.pl pisze:

    Niezwykłe, jak prędko języki mniejszości zaczynaj się różnić od standardu.

  2. Avatar toja2123 pisze:

    No proszę, a mnie się zawsze wydawało, że Finowie nie darzą Szwedów specjalnie ciepłymi uczuciami i raczej unikają powiązań.

    • Suomika Suomika pisze:

      Relacja Finów ze Szwedami to trochę taka relacja jak między braćmi. Ogólnie mają bliskie relacje, ale często ze sobą rywalizują (głównie w sporcie) i czasami sobie dokuczają 🙂

  3. Avatar Kirgiski.pl pisze:

    Czy meänkieli to język, którym mówią w „Muzyce pop z Vittuli” Mikaela Niemi?

    • Suomika Suomika pisze:

      Nie czytałam tej książki, więc nie znam szczegółów. Wyczytałam jednak teraz, że miejscowość Pajala, w której urodził się autor i gdzie rozgrywa się akcja książki leży na terenach, gdzie wiele osób mówi w języku meänkieli.

  4. Avatar Natalia ze Szwecjobloga pisze:

    Świetnie, że udało się nam zgrać te dwie strony! 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.