Illatiivi (Keneen? Mihin?)

  • Illatiivi jest przypadkiem lokatywnym i odpowiada na pytania: Keneen? (Kogo?) Mihin? Minne? (Dokąd? Do czego?)
  • Illatiivi używamy, jeżeli opisujemy zamknięte miejsce, do którego ktoś lub coś zmierza. Łączy się często z takimi czasownikami ruchu, jak na przykład mennä (iść), matkustaa (podróżować), ajaa (jechać), lähteä (wychodzić).

Matkustamme Suomeen. – Podróżujemy do Finlandii.
Pekka menee isoon kauppaan. – Pekka idzie do dużego sklepu.

  • Illatiivi, oprócz wyrażeń związanych z miejscem, używamy do określenia czasu.

Olen töissä maanantaista perjantaihin yhdeksästä viiteen . – Pracuję od poniedziałku do piątku od dziewiątej do piątej.
En ole nähnyt häntä kolmeen tuntiin. – Nie widziałam jej od trzech godzin.

  • Przypadek illatiivi w liczbie pojedynczej tworzymy dodając końcówkę: –Vn *, –hVn * lub –seen.

* V = samogłoska występująca na końcu rdzenia wyrazu.

Końcówka w illatiivi:Rdzeń wyrazu kończy się na:Przykład Illatiivi
-Vnjedną krótką samogłoskę

 

koulu

talo

szkoła

dom

kouluun

taloon

dwie różne samogłoski, np. ia, io, iö, eo, ea, eäkeitt

Italia

kuchnia

Włochy

keittiöön

Italiaan

hVndługą samogłoskę w wyrazach jednosylabowychmaa

puu

kraj

drzewo

maahan

puuhun

dyftong, czyli ai, äi, au, äy, ei, eu, ey, ie, iu, iy, oi, öi, ou, öy, ui, yi, uo, yötie

maanantai

droga

poniedziałek

tiehen

maanantaihin

-seendługą samogłoskę w wyrazach wielosylabowychvapaa

Lontoo

wolny

Londyn

vapaaseen

Lontooseen

  • Jeżeli mamy wyraz obcy zakończony na spółgłoskę, dodamy końcówkę –iin.

Irak                  + iin    = Irakiin

New York        + iin    = New Yorkiin

  • Przy tworzeniu przypadku illatiivi, oprócz dodania jednej z trzech końcówek (-Vn , -hVn lub –seen), czasami może dojść do dodatkowych zmian literowych wynikających ze zmiany stopnia spółgłosek i/lub typów deklinacji.

ZMIANA STOPNIA SPÓŁGŁOSEK W PRZYPADKU ILLATIIVI

  • W wyrazach w przypadku illatiivi stosujemy zawsze stopień mocny spółgłosek. Oznacza to, że gdy wyraz w mianowniku kończy się na samogłoskę (z wyjątkiem -e) spółgłoski pozostają bez zmian.

kirkko > kirkkoon (kk = kk)

Natomiast, gdy wyraz kończy się na spółgłoskę lub samogłoskę -e, dokonujemy zmiany spółgłosek (znajdujących się między ostatnią a przedostatnią sylabą) ze słabych na mocne.

rikas > rikkaaseen (k > kk)

ZMIANA KOŃCÓWKI RDZENIA W PRZYPADKU ILLATIIVI (TYPY DEKLINACJI)

  • Oprócz zmian spółgłoskowych może dojść do zmian w końcówce rdzenia w specyficznych typach deklinacji. Dotyczy to wyrazów zakończonych na:
Końcówka wyrazu w mianowniku:Zmiana końcówki
w illatiivi:
Przykład:  
-ee > eevaateubranievaatteeseen
-i (”stare” wyrazy)i > elehtiliśćlehteen
-si (”stare” wyrazy)si > teuusinowyuuteen
-nen    nen > seihminenczłowiekihmiseen
-as/-äs as/äs > aa/äärikasbogatyrikkaaseen
-is        is > iikallisdrogikalliiseen
-el, -en, -ar/-är, er+etytärcórkatyttäreen
-in       in > imesoitininstrumentsoittimeen
-ton/-tön         ton/tön > ttoma/ttömätyötönbezrobotnytyöttömään
-es, -os/-ös, -us/-yss > ksekerrospiętrokerrokseen
-Vus/-Vyss > tekorkeuswysokośćkorkeuteen
-nut/-nyt, -llut/-llyt
-rrut/-rryt, -ssut/-ssyt
ut/yt > eeväsynytzmęczonyväsyneeseen
-ut/-yt  t > eolutpiwoolueen
  • Wyrazy zakończone na –e, -as/-äs, -is, -nut/-nyt mają długą samogłoskę w rdzeniu. To powoduje, że należy dodać końcówkę –seen w illatiivi.

huone > huoneeseen

  • Illatiivi łączy się z czasownikami:
asettua *usadowić się, stanąćrakastuazakochać się w
ehtiä *zdążyć nareagoidareagować na
erikoistuaspecjalizować się wsairastuazachorować na
ihastuazauroczyć się wsekoittaawmieszać w
johtaaprowadzić dosisältyänależeć do
joutua *trafić dosopeutuaprzystosować się do
jättää *zostawić (coś gdzieś)suhtautuaodnosić się do, traktować
jäädä *zostać wsuostuazgadzać się z
käyttääużywać do, spędzać nasyyllistyäpopełnić (coś), stać się winnym (czegoś)
keskittyäskupiać się natarttuazłapać za, przyczepić się do
kiinnittääprzyczepić dotarvitapotrzebować na
kuollaumrzeć natörmätäzderzyć się z, wpaść na
kuulua *należeć dotottuaprzyzwyczaić się do
kyllästyämieć dość czegośtutustuazapoznać się z
liittyäwstąpić do; łączyć się ztyytyäzadowalać się czymś
liittääłączyć zuskoawierzyć w
luottaaufać (komuś)unohtaa *zapomnieć (= zostawić gdzieś)
mahtuazmieścić się dovaikuttaawpływać na
nojataoprzeć się navalmistautuaprzygotować się na/do
osallistuabrać udział wvastata *odpowiadać na
osuatrafić w verrataporównywać z
perehtyäzaznajamiać się zvedotaodwoływać się do
perustuabazować naviitatawskazać na
pettyäzawieść się nayhdistääłączyć z
pyrkiäpróbować się dostać doyhtyäjednoczyć się z
päästädotrzeć/trafić doväsyämęczyć się (czymś)

Rakastuin häneen. – Zakochałem się w niej.
Hän kuoli syöpään. – On umarł na raka.

  • Illatiivi łączy się też z poniższymi przymiotnikami/imiesłowami:
ihastunutzauroczony wtottunutprzyzwyczajony do
kyllästynytmający (czegoś) dośćtyytymätönniezadowolony z
pettynytzawiedziony (czymś)tyytyväinenzadowolony z
sopiva *pasujący dovalmisgotowy na
syyllinenwinny (czegoś)väsynytzmęczony (czymś)
syytönniewinny (czegoś)  

Opiskelija on tyytyväinen kurssiin. – Uczeń jest zadowolony z kursu.
Olen kyllästynyt kaikkeen. – Mam wszystkiego dość.

  • Uwaga! Niektóre wyrazy mogą też się łączyć z innymi przypadkami. Wyrazy z gwiazdką (*) mogą występować z przypadkiem allatiivi, gdy mówimy o miejscach otwartych lub osobach. Porównaj:

Hän jää kotiin. – On zostanie w domu.               Vastaa kysymyksiin! – Odpowiedz na pytania!

Hän jää kurssille. – On zostanie na kursie.          Vastaa minulle! – Odpowiedz mi!

Uważasz, że mój artykuł był wartościowy? Jeśli tak, może spodobają Ci się również moje ebooki do nauki języka fińskiego
Kuusi palaa
Język fiński. Słowotwórstwo. Teoria i ćwiczenia
Gramatyka języka fińskiego z ćwiczeniami. Część 2
500 najbardziej przydatnych fińskich słówek
Memo-Monika-Kociuba-thumb

Suomika

Języki obce od zawsze były moją pasją. Przyjemność sprawiała mi ich nauka, ale również nauczanie innych. Dlatego od 10 lat organizuję kursy językowe (fińskiego, niemieckiego, angielskiego oraz polskiego dla obcokrajowców), prowadzę lekcje indywidualne przez Skype, projektuję strony internetowe i inne materiały dydaktyczne, w tym e-learning.

Możesz również polubić…

7 komentarzy

  1. Marta pisze:

    Chcę napisać zdanie ”Nie muszę iść do pracy”, mam zagwozdkę ponieważ wydawało mi się że „do pracy” będzie w Illativi jako työhön, a tymczasem prawdopodobnie całe zdanie powinno brzmieć „Minun ei tarvitse mennä töihin” . Skąd wzięła się ta forma słowa „työ” ? Będę wdzięczna za pomoc.

    • Memo-Monika-Kociuba-thumb Suomika pisze:

      W starszych książkach można spotkać formę „työhön” (do pracy). Teraz dominuje forma „töihin” w kontekście pracy zawodowej. „Töihin” jest liczbą mnogą illatiivi wyrazu „työ” i dosłownie znaczy „do prac”.

  2. Marta pisze:

    Bardzo dziękuję:)

  3. Fiński/Anonim pisze:

    Moi! Pani Moniko (minulla on kysymys) czy zmiana w końcówce rdzenia przy odmianie przez przypadki jest taka sama dla wszystkich typów deklinacji. Zapoznaję się z przypadkiem Ilatiivi licz. Poj.

    • Memo-Monika-Kociuba-thumb Suomika pisze:

      Moi! Nie jestem pewna, czy w pełni rozumiem pytanie.
      Mówiąc o typach deklinacji, rozumiem wyrazy zakończone na pewne końcówki (np. -e, -nen, -us, itd.), które w specificzny sposób się odmieniają przez przypadki.
      Rdzeń wyrazu w danym typie deklinacji może być stały we wszystkich przypadkach, ale może też być inny w różnych przypadkach, o czym pisałam szerzej w jednym komentarzu pod artykułem o partitiivi https://suomika.pl/partitiivi/#comment-4015

  4. Fiński/Anonim pisze:

    Lämpimästi tervetuloa! Minulla kysymys: mikä aika,
    mihin aika
    mihin aikaan
    Co to znaczy na tłumaczu pokazuje że to oznacza to samo O co w tym wszystkim chodzi Kiitos paljon

    • Memo-Monika-Kociuba-thumb Suomika pisze:

      „mihin aikaan” znaczy „o której godzinie”, potocznie końcowe „n” może zniknąć w wymowie: „mihin aikaa” lub „mihi aikaa”
      „mikä aika” znaczyłoby „jaka pora”, „jaki czas”
      „mihin aika” trochę wygląda jak wyrwane z kontekstu, np. „mihin aikaa kuluu” – „na co się spędza czas”

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies.