Drugi bezokolicznik (2. infinitiivi) w przypadku inessiivi – puhuessa

Dziś przygotowałam kolejny artykuł o bezokolicznikach w języku fińskim. Tym razem dotyczy on drugiego bezokolicznika w przypadku inessiivi w stronie czynnej. Jeśli czytamy teksty w języku oficjalnym, dobrze go znać!

Taki bezokolicznik bywa też jest nazywany po fińsku jako:

2. infinitiivi inessiivi

E-infinitiivi inessiivi

1. temporaalirakenne

ESSA-lauseenvastike

KUN-lauseenvastike

 

Do czego służy drugi bezokolicznik w przypadku inessiivi?

Taki bezokolicznik jest to równoważnik zdania złożonego z kun (podczas gdy) i służy do opisania jednej czynności w trakcie wykonywania drugiej czynności. Przykład:

Äidin lukiessa lehteä ovikello soi. = Kun äiti luki lehteä, ovikello soi. – Podczas gdy mama czytała gazetę, zadzwonił dzwonek do drzwi.

 

Jak tworzymy drugi bezokolicznik w przypadku inessiivi?

Proces tworzenia drugiego bezokolicznika w przypadku inessiivi jest trochę złożony i zależy od podmiotu w zdaniu, dlatego rozpisałam wszystko na dwa etapy. Drugi etap podzielony jest na cztery sytuacje.

ETAP 1 – przygotowanie czasownika

Najpierw należy utworzyć drugi bezokolicznik i w tym celu końcową samogłoskę zwykłego bezokolicznika ‑a lub ‑ä zamieniamy na ‑essa lub essä. Nie ma wymiany spółgłosek k-p-t! Przykłady:

puhua > puhuessa

ottaa > ottaessa

saada > saadessa

tulla > tullessa

ajatella > ajatellessa

nousta > noustessa

herätä > herätessä

tarvita > tarvitessa

Dodatkowo, jeśli w pierwszym typie czasownika przedostatnią samogłoską jest e, to zamieniamy ją na i.

lukea > lukiessa

lähteä > lähtiessä

 

ETAP 2 – ustalenie podmiotu

Ustalenie kto jest podmiotem w zdaniu jest istotne, ponieważ od tego zależy, czy podmiot wystąpi w przypadku genetiivi lub zostanie wyrażony za pomocą końcówki dzierżawczej. Porównaj cztery sytuacje:

 

SYTUACJA 1: Podmiot w zdaniu podrzędnym i nadrzędnym jest inny. Dodatkowo w zdaniu podrzędnym (kun) nie występuje zaimek osobowy, a na przykład imię lub inna nazwa.

Wtedy podmiot z zdaniu podrzędnym (kun) jest w przypadku genetiivi i nie stosujemy przyrostka dzierżawczego.

Lauran ollessa suihkussa Mikko laittaa ruokaa. = Kun Laura on suihkussa, Mikko laittaa ruokaa. – Gdy Laura bierze prysznic, Mikko przygotowuje jedzenie. (Mikko i Laura to dwa różne podmioty)

Annelin tiskatessa Matti joi kahvia. = Kun Anneli tiskasi, Matti joi kahvia. – Gdy Anneli zmywała naczynia, Matti pił kawę.

 

SYTUACJA 2: Podmiot w zdaniu podrzędnym i nadrzędnym jest inny, a w zdaniu podrzędnym (kun) występuje zaimek osobowy.

Wtedy podmiot z zdaniu podrzędnym (kun) jest w przypadku genetiivi i jeszcze dodajemy przyrostek dzierżawczy (‑ni, ‑si, ‑an/‑än, ‑mme, ‑nne). Zaimek w 1. i 2. osobie można pominąć.

(Minun) ollessani suihkussa Mikko laittaa ruokaa = Kun minä olen suihkussa, Mikko laittaa ruokaa. – Gdy ja jestem pod prysznicem, Mikko gotuje.  (minä i Mikko to dwa różne podmioty)

(Sinun) kuunnellessasi musiikkia minä luin kirjaa. = Kun sinä kuuntelit musiikkia, minä luin kirjaa. – Podczas gdy ty słuchałeś muzyki, ja czytałam książkę.

Hänen tiskatessaan minä juon kahvia. = Kun hän tiskaa, minä juon kahvia. – Gdy ona zmywa naczynia, ja piję kawę.

(Meidän) tullessamme kotiin lapset olivat jo nukkumassa. = Kun me tulimme kotiin, lapset olivat jo nukkumassa. – Gdy wróciliśmy do domu, dzieci już spały.

(Teidän) nukkuessanne äiti leipoi kakkua. = Kun te nukuitte, äiti leipoi kakkua. – Gdy wy spaliście, mama piekła ciasto.

Heidän kertoessaan asiasta me nauroimme. = Kun he kertoivat asiasta, me nauroimme. – Gdy oni opowiadali o tej spawie, my się śmialiśmy.

 

SYTUACJA 3: Podmiot w zdaniu podrzędnym (kun) i nadrzędnym jest taki sam.

W tej sytuacji podmiot w zdaniu podrzędnym wyrażany jest tylko za pomocą końcówki dzierżawczej (‑ni, ‑si, ‑an/‑än, ‑mme, ‑nne). Porównaj:

Minä laulan ollessani suihkussa. = Minä laulan, kun minä olen suihkussa. – Śpiewam, gdy jestem pod prysznicem.

Sinä laulat ollessasi suihkussa. = Sinä laulat, kun sinä olen suihkussa. – Śpiewasz, gdy jesteś pod prysznicem.

Hän laulaa ollessaan suihkussa. = Hän laulaa, kun hän on suihkussa. – On śpiewa, gdy jest pod prysznicem.

Mikko laulaa ollessaan suihkussa. = Mikko laulaa, kun hän on suihkussa. – Mikko śpiewa, gdy jest pod prysznicem.

Me laulamme ollessamme suihkussa. = Me laulamme, kun me olemme suihkussa. – Śpiewamy, gdy jesteśmy pod prysznicem.

Te laulatte ollessanne suihkussa. = Te laulatte, kun te olette suihkussa. – Śpiewacie, gdy jesteście pod prysznicem.

He laulavat ollessaan suihkussa. = He laulavat, kun he ovat suihkussa. – Oni śpiewają, gdy są pod prysznicem.

 

SYTUACJA 4: Zdanie jest bezpodmiotowe.

W tej sytuacji nie ma żadnego podmiotu ani końcówki dzierżawczej.

Syödessä ei saa puhua. = Kun syö, ei saa puhua. – Gdy się je, nie wolno rozmawiać.

 

DODATKOWE UWAGI:

Jeszcze kilka uwag co do zdań z drugim bezokolicznikiem w przypadku inessiivi:

  • Czynności zwykle dzieją się w tym samym czasie (również w czasie przeszłym).

Mikon imuroidessa, Laura tiskaa. = Kun Mikko imuroi, Laura tiskaa. – Gdy Mikko odkurza, Laura zmywa.

Mikon imuroidessa, Laura tiskasi. = Kun Mikko imuroi, Laura tiskasi. – Gdy Mikko odkurzał, Laura zmywała.

  • Czasami czynność w zdaniu podrzędnym (kun) może też się wydarzyć później (ale nie wcześniej!) niż czynność w zdaniu nadrzędnym.

Mikon tullessa kotiin, Laura oli jo lähtenyt töihin. = Kun Mikko tuli kotiin, Laura oli jo lähtenyt töihin. – Gdy Mikko wrócił do domu, Laura już (wcześniej) wyszła do pracy.

  • Gdy czynność w zdaniu podrzędnym (kun) wydarzyła się wcześniej niż czynność w zdaniu nadrzędnym, stosujemy już inną konstrukcję (o tym będzie innym razem!).

Mikon tultua kotiin, Laura lähti töihin. = Kun Mikko oli tullut kotiin, Laura lähti töihin. – Po tym jak Mikko przyszedł do domu, Laura wyszła (później) do pracy.

  • Nie używamy przecinka stosując drugi bezokolicznik:

Hänen siivotessaan me lepäsimme.  – Gdy on sprzątał, my odpoczywaliśmy. (NIE: Hänen siivotessaan, me lepäsimme)

  • Zdanie podrzędne może wystąpić przed zdaniem nadrzędnym lub po nim:

Lauran tiskatessa Mikko juo kahvia. = Kun Laura tiskaa, Mikko juo kahvia. – Gdy Laura zmywa naczynia, Mikko pije kawę.

Mikko juo kahvia Lauran tiskatessa. = Mikko juo kahvia, kun Laura tiskaa. – Mikko pije kawę, gdy Laura zmywa naczynia.

  • Krótki okolicznik może wystąpić przed bezokolicznikiem lub po nim:

Tullessamme kotiin olimme väsyneitä. = Kotiin tullessamme olimme väsyneitä. – Gdy wróciliśmy do domu byliśmy zmęczeni.

  • Długi okolicznik może występuje po bezokoliczniku:

Tullessamme kotiin raskaan työpäivän jälkeen olimme väsyneitä. – Gdy wróciliśmy do domu po ciężkim dniu pracy byliśmy zmęczeni. (NIE: Kotiin raskaan työpäivän jälkeen tullessamme olimme väsyneitä)

 

A to jeszcze nie wszystko! To co powyżej opisałam dotyczyło tylko strony czynnej. W następnym artykule z tej serii zajmę się drugim bezokolicznikiem w przypadku inessiivi w stronie biernej (puhuttaessa) 😀

 

Uważasz, że mój artykuł był wartościowy? Jeśli tak, może spodobają Ci się również moje ebooki oraz kursy online do nauki języka fińskiego
Gramatyka-okładka
Wymiana spółgłoskowa w języku finskim-okładka
Suomika

Suomika

Języki obce od zawsze były moją pasją. Przyjemność sprawiała mi ich nauka, ale również nauczanie innych. Dlatego od kilku lat organizuję kursy językowe, prowadzę lekcje indywidualne, projektuję strony internetowe i inne materiały dydaktyczne.

Może Ci się również spodoba

5 komentarzy

  1. Piotr napisał(a):

    W zdaniu (Äidin lukiessa lehteä ovikello soi. = Kun äiti lukee lehteä, ovikello soi. – Podczas gdy mama czytała gazetę, zadzwonił dzwonek do drzwi) chyba powinno być „luki”.

  2. ania napisał(a):

    A jak częste jest używanie tej konstrukcji w języku codziennym?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.