Dopełnienie (objekti)

Dopełnienie (po fińsku objekti) jest to podrzędny element zdania. Opisuje przedmiot lub wynik czynności. Zwykle występuje bezpośrednio po czasowniku. Odpowiada na pytania: Kogo? Co? lub Kogo? Czego?

Ostan talon. – Kupię dom.

En osta taloa.Nie kupię domu.

Minun täytyy ostaa talo.Muszę kupić dom.

talon, taloa, talo – to jest dopełnienie

Dopełnienia występują z tzw. czasownikami przechodnimi, np.

antaa (dawać)

avata (otwierać)

haluta (chcieć)

juoda (pić)

kirjoittaa (pisać)

kutsua (zapraszać)

lähettää (wysłać)

myydä (sprzedawać)

nähdä (widzieć)

ostaa (kupować)

ottaa (brać)

saada (dostawać)

syödä (jeść)

tehdä (robić)

tuntea (znać)

tuoda (przynosić)

viedä (zabierać)

Hän kirjoitti kirjeen. – On napisał list.

Saanko tämän? – Mogę to prosić? = Mogę to dostać?

 

Dopełnienie nie jest używane z czasownikami nieprzechodnimi, takimi jak np. olla (być), asua (mieszkać), istua (siedzieć).

 

Dopełnienie jest rzeczownikiem, przymiotnikiem, zaimkiem lub liczebnikiem.

Haluan tuon valkoisen puseron. – Chcę tamtem biały sweter.

Tunnen hänet. – Znam go.

Ostan yhden kupin kahvia. – Kupię jedną filiżankę kawy.

 

Jaką formę ma dopełnienie?

Dopełnienie może wystąpić w kilku przypadkach i różni się w liczbie pojedynczej i mnogiej.

LICZBA POJEDYNCZA

W liczbie pojedynczej dopełnienie może wystąpić w czterech przypadkach: genetiivi, nominatiivi, akkusatiivi lub partitiivi.

Uwaga! Niektóre podręczniki do gramatyki fińskiej różnie rozpatrują kwestię przypadków dopełnienia. W nawiasie podano inną nazwę przypadku, która też się może pojawić w książkach gramatycznych.

 

  1. Genetiivi (zwane też akkusatiivi z końcówką –n) stosujemy w zdaniach twierdzących, gdy:
  • Przedmiot jest policzalny i traktujemy go całościowo (a nie tylko część).

Haluan pienen kissan. – Chcę małego kotka.

Minä tapaan Annen illalla. – Spotykam się z Anne wieczorem.

Otan (yhden) oluen. – Wezmę jedno piwo.

Syöttekö kalan? – Zjecie (jedną całą) rybę?

Minä syön koko leivän. – Zjem cały chleb.

 

  • Czynność została wykonana w przeszłości i przedmiot jest widoczny jako rezultat w całości. Podobnie jak w języku polskim w zdaniach w czasie przeszłym w aspekcie dokonanym.

Minä luin koko kirjan. – Przeczytałam całą książkę.

Minkä näit metsässä? – Co widziałeś w lesie?

 

  • Czynność będzie wykonana w przyszłości i przedmiot będzie widoczny jako rezultat w całości. Podobnie jak w języku polskim w zdaniach w czasie przyszłym w aspekcie dokonanym.

Ostan lehden. – Kupię gazetę.

Hän kirjoittaa sähköpostin. – Ona napisze maila.

Luen tämän kirjan loppuun. – Przeczytam tę książkę do końca.

He katsovat tämän filmin loppuun. – On obejrzą ten film do końca.

 

  1. Nominatiivi (zwane też akkusatiivi bez końcówki). Czasami, mimo że kryteria z punktu 1 (genetiivi) zostały spełnione, końcówka –n zanika. Dzieje się to, gdy są to:
  • Zdania rozkazujące

Osta lehti! – Kup gazetę!

Kirjoita sähköposti loppuun! – Napisz maila do końca.

Avaa ikkuna! ­– Otwórz okno!

  • Zdania w stronie biernej

Ikkuna avataan. – Okno się otwiera ./Okno jest otwierane.

  • Zdania oznaczające przymus (czyli z czasownikami täytyy, on pakko, pitää)

Minun täytyy ostaa lehti. – Muszę kupić gazetę.

Hänen on pakko lähettää sähköposti. – On musi wysłać maila.

Sinun pitäisi tehdä se. – Powinieneś to zrobić.

 

  • Zdania typu On ..

Oli hauskaa saada lahja. – Miło był dostać prezent

On parasta maksaa lasku nyt. – Najlepiej teraz opłacić rachunek.

ALE: On vaikea saada halpaa asuntoa. – Trudno jest dostać tanie mieszkanie. (Tu aspekt jest negatywny, więc stosujemy partitiivi)

 

  • Liczebniki (z wyjątkiem ‘yksi’ oraz złożeń w wyrazami, które występują tylko lub często w liczbie mnogiej)

Kadulla näin neljä naista. – Widziałam cztery kobiety na ulicy.

Matti söi kolme appelsiinia. – Matti zjadł trzy pomarańcze.

Saanko kaksi kuppia teetä? – Poproszę dwie filiżanki herbaty. / Dosłownie: Czy mogę dostać dwie filiżanki herbaty

ALE:

Saanko yhden kupin teetä? – Poproszę jedną filiżankę herbaty. /Dosłownie: Czy mogę dostać jedną filiżankę herbaty

Mikko lainaa yhden kirjan. – Mikko pożycza jedną książkę.

Ostan kahdet housut. – Kupuję dwie pary spodni.

Otin mukaan kuudet sukat. – Wzięłam sześć par skarpet.

 

  1. Akkusatiivi z końcówką –t, stosujemy, gdy:
  • Dopełnienie jest wyrażone za pomocą zaimka osobowego (minä > minut, sinä > sinut, hän > hänet, me > meidät, te > teidät, he > heidät) lub zaimka pytającego osobowego (kuka > kenet) w zdaniach twierdzących, gdy są spełnione kryteria z punktu 1 (genetiivi) lub II (nominatiivi):

Kenet näet? – Kogo widzisz?

Näkeekö hän minut? – Czy on mnie widzi?

Näen sinut. – Widzę cię.

Tunnetko sinä heidät? – Znasz ich?

Minä tapaan hänet. – Spotkam go.

Minun täytyy tavata hänet. – Muszę się z nim spotkać.

Ota minut mukaan! – Weź mnie ze sobą! (również w zdaniach rozkazujących)

Oli mukavaa tavata sinut! – Miło był cię poznać.

 

  1. Partitiivi, stosujemy, gdy:
  • Czynność jest w trakcie wykonywania i rezultat tylko częściowo jest widoczny. Podkreślany jest proces, a nie rezultat. Podobnie jak w języku polskim w zdaniach w aspekcie niedokonanym lub zdania w angielskim continuous.

Hän kirjoittaa sähköpostia. – Ona pisze maila.

Luen tätä kirjaa. – Czytam tę książkę.

He katsovat elokuvaa. – Oni oglądają film.

 

  • Przedmiot jest niepoliczalny, abstrakcyjny.

Hän juo kahvia. – Ona pije kawę.

Ostan maalia. – Kupię farbę.

Haluamme rauhaa. – Chcemy spokoju.

 

  • Zastosowany czasownik występuję tylko z partitiivi (tzw. rekcja wyrazu).

Odotan sinua. – Czekam na ciebie.

Rakastan Mikkoa. – Kocham Mikko.

 

  • Zdanie jest przeczące (również z zaimkami osobowymi, w zdaniach rozkazujących, w stronie biernej oraz zdania typu „muszę”).

En lue kirjaa. – Nie czytam książki.

En kutsu häntä. – Nie zaproszę jej.

Älä avaa ikkunaa! – Nie otwieraj okna!

Taloa ei maalata. – Dom nie jest malowany.

Minun ei tarvitse ostaa uutta autoa. – Nie muszę kupować nowego samochodu.

 

UWAGA!

Partitiivi ma przewagę nad innymi przypadkami. To znaczy, jeśli zarówno kryterium akkusatiivi jak i partitiivi zostanie spełnione, stosujemy partitiivi. Np.

En ostaa uutta televisiota. – Nie kupię nowego telewizora. (Jest to wyraz policzalny, ale ponieważ jest to przeczenie, więc zastosujemy partitiivi).

 

LICZBA MNOGA

W liczbie pojedynczej dopełnienie może wystąpić w dwóch przypadkach: nominatiivi lub partitiivi.

  1. Nominatiivi (zwane też akkusatiivi), stosujemy, gdy:
  • Są to wyrazy występujące tylko lub często w liczbie mnogiej (jak np. części ciała, garderoby).

Pesen hampaat. – Myję zęby.

Minä haluan ne housut. – Chcę te spodnie.

 

  • Przedmioty dotyczą konkretnej grupy, często z wyrazem ”kaikki”

Minä ostin kaikki kirjat tuosta kaupasta. – Kupiłam wszystkie książki z tamtego sklepu.

Minä avaan kaikki nuo ikkunat. – Otworzę wszystkie tamte okna.

 

  • Są to zdania rozkazujące, w stronie biernej, zdania typu „täytyy” oraz typu „on hauskaa…”

Nosta kädet ylös! ­– Podnieś ręce do góry!

Juhlat järjestetään lauantaina. – Impreza jest organizowana w sobotę.

Minun täytyy vaihtaa renkaat. – Muszę zmienić opony.

On mukavaa tavata kaikki ystävät. – Miło jest spotkać wszystkich przyjaciół.

 

  1. Partitiivi, stosujemy, gdy:
  • Czynność jest w trakcie wykonywania i rezultat tylko częściowo jest widoczny. Podkreślamy proces, a nie rezultat.

Hän pesee ikkunoita. – Ona myje okna.

Luen kirjoja. – Czytam książki.

 

  • Przedmioty są nie są konkretne, nie stanowią 100%

Ostin perunoita. – Kupiłam ziemniaki. (Chodzi ogólnie o jakieś ziemniaki, a nie o konkretne albo wszystkie.)

Tapasin ystäviä. – Spotkałam przyjaciół.

 

  • Zastosowany czasownik występuję tylko z partitiivi (tzw. rekcja wyrazu).

Odotan ystäviä. – Czekam na przyjaciół.

Rakastan kirjoja. – Kocham książki.

 

  • Zdanie jest przeczące (również z zaimkami osobowymi, w zdaniach rozkazujących, w stronie biernej oraz zdania typu „muszę”)

En pese ikkunoita. – Nie myję okien.

En tunne niitä ihmisiä. – Nie znam tych ludzi.

Uważasz, że mój artykuł był wartościowy? Jeśli tak, może spodobają Ci się również moje ebooki oraz kursy online do nauki języka fińskiego
Gramatyka-okładka
Wymiana spółgłoskowa w języku finskim-okładka
Suomika

Suomika

Języki obce od zawsze były moją pasją. Przyjemność sprawiała mi ich nauka, ale również nauczanie innych. Dlatego od kilku lat organizuję kursy językowe, prowadzę lekcje indywidualne, projektuję strony internetowe i inne materiały dydaktyczne.

Może Ci się również spodoba

3 komentarze

  1. Avatar Piotr pisze:

    Warto dodać, że w zasadzie nie ma czegoś takiego jak dopełnienie w „nominatiivi”. Np. w zdaniu „Avaa ovi!”, wyraz „drzwi” wygląda, jakby był w „nominatiivi”, ale tak naprawdę jest on w „genetiivi” (lub jak kto woli w „akkusatiivi”). Jest to po prostu genetiivi wyglądający jak nominatiivi (nominatiivin näköinen genetiivi). Dlatego wydaje mi się, że często uczy się, że dopełnienie jest w „nominatiivi” w zdaniach rozkazujących lub w stronie biernej, aby po prostu nie utrudniać nauki 🙂

    • Suomika Suomika pisze:

      Tak, zgadza się można spotkać różne podejścia do nazywania przypadków dopełnienia.
      W starszych podręcznikach (np. „Kieli käyttöön”) przypadki, w jakich może wystąpić dopełnienie to: akkusatiivi (w różnych wariantach: z końcówką -t, z końcówką -n, lub bez końcówki) i partitiivi.
      W nowszych podręcznikach (np. Suomen Mestari) i oficjalnych stronach o gramatyce fińskiej (Kotimaisten kielten tutkimuskeskus, kielitoimistonohjepankki.fi) upraszcza się to wszystko i akkusatiivi zawęża się do zaimków osobowych, akkusatiivi z końcówką -n nazywa się genetiivi, a akkusatiivi bez końcówki nazywa się nominatiivi).
      Cała gramatyka fińska 😉

  2. Avatar Klaudia pisze:

    Dziękuję ?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.