Czas przeszły perfekti
Perfekti jest to czas przeszły używany do opisania czynności, które wydarzyły się w przeszłości, i które mają wpływ na teraźniejszość. Jest to odpowiednik czasu present perfect w języku angielskim.
Używając czasu perfekti, podkreślamy na przykład, że czynność rozpoczęta w przeszłości nadal trwa.
Olen asunut Suomessa kaksi vuotta. – Mieszkam w Finlandii od dwóch lat.
(= nadal mieszkam w Finlandii)
Porównaj z czasem przeszłym Imperfekti:
Asuin Suomessa 2011-2016. – Mieszkałam w Finlandii w latach 2011-2016.
(= już nie mieszkam w Finlandii)
Perfekti użyjemy też, gdy zakończona czynność ma widoczny rezultat w chwili obecnej.
On satanut lunta. Maa on valkoinen. – Padał śnieg. Ziemia jest biała.
Perfekti też zostanie zastosowany, aby podkreślić kolejność czynności w odniesieniu do przyszłości. Pierwsza czynność jest w perfekti, kolejna czynność jest w czasie teraźniejszym.
Kun olemme syöneet, lähdemme pihalle. – Jak zjemy, wyjdziemy na podwórko.
Kun olen tehnyt kaikki tehtävät, katson televisiota. – Jak zrobię wszystkie zadania, będę oglądać telewizję.
Perfekti często występuje bez żadnego okreśnika czasu lub łączy się następującymi wyrazami:
jo – już
ei vielä – jeszcze nie
koskaan – kiedykolwiek
ei koskaan – nigdy
kerran – raz
monta kertaa – wiele razy
Formę czasu przeszłego perfekti tworzymy przy pomocy dwóch elementów: odmienionego wyrazu „olla” oraz imiesłowu czasu przeszłego.
U góry zjadla Pani jedną literkę. Jest napisane „Suomess” zamiast Suomessa.
Dzięki! Już poprawione.
Jakby nie patrzeć, forma „Suomess” również jest dopuszczalna, ale tylko w języku mówionym. A gdyby całe zdanie przekształcić, mogłoby ono wyglądać tak: „Kui kaua sä oot asunu Suomess?” Chyba właśnie te skróty sprawiają, że język fiński jest tak piękny i niepowtarzalny 🙂
Domyślam się, że wybór ut/yt zależy od tego, jaka samogłoska znajduje się w rdzeniu czasownika (przednia czy tylna). Mam rację? Właśnie jutro zamierzam się uczyć tego czasu 🙂
Tak, dokładnie. Gdy bezokolicznik czasownika kończy się na -a, wtedy dodajemy końcówkę -ut w perfekti, a gdy kończy się na -ä, wtedy dodajemy końcówkę -yt. Przykład:
pelata > pelannut
pelätä > pelännyt