Czas przeszły imperfekti – zdania twierdzące

Imperfekti jest to czas przeszły używany do opisania zakończonych czynności w przeszłości. Jest to odpowiednik czasu past simple w języku angielskim.

Hän meni kouluun. – On poszedł do szkoły.
Mihin hän meni? – Dokąd on poszedł?
Menikö hän kouluun? – Czy on poszedł do szkoły?

Imperfekti łączy się często z takimi określnikami czasu jak na przykład:

eilen – wczoraj
toissapäivänä – przedwczoraj
edellisenä päivänä – poprzedniego dnia
viime yönä – zeszłej nocy
viime viikolla – w zeszłym tygodniu
viime kuussa – w zeszłym miesiącu
viime kesänä – zeszłego lata
viime vuonna – w zeszłym roku
viikko sitten – tydzień temu
vuosi sitten – rok temu
vuonna 1998 – w roku 1998
vuosina 1939-44 – w latach 1939-44

Charakterystycznym elementem formy czasu przeszłego imperfekti w zdaniach twierdzących jest samogłoska „i”. W zależności od typu czasownika i budowy wyrazu samogłoska i może pojawiać się po istniejącej samogłosce w wyrazie lub ją zastępować. Czasami pojawi się wrostek si lub oi. Poniżej szczegółowe zasady tworzenia imperfekti:

PIERWSZY WARIANT – DOCHODZI SAMOGŁOSKA „I”

Jeżeli w ostatniej sylabie odmienionego czasownika typu 1 w czasie teraźniejszym pojawia się samogłoska o, ö, u, y, dodajemy po niej samogłoskę i, aby utworzyć czas przeszły imperfekti.

Uwaga! W czasie imperfekti dochodzi do wymiany spółgłosek, tak samo jak w czasie teraźniejszym.

Uwaga! W trzeciej osobie liczby pojedynczej (hän) długa samogłoska staje się krótka zanim dodamy samogłoskę ”i”

Hän sanoi (NIE: sanooi)

DRUGI WARIANT – SAMOGŁOSKA „I” ZASTĘPUJE INNĄ SAMOGŁOSKĘ

Jeżeli w ostatniej sylabie odmienionego wyrazu w czasie teraźniejszym pojawia się samogłoska a*, ä*, e lub i, te samogłoski zastępowane są przez „i”.

* Uwaga! Nie zawsze samogłoska a i ä zamienia się na i. Spójrz na kolejne zasady w następnych sekcjach.

• Zwróć uwagę na odmianę czasownika olla (być):

Przy tworzeniu czasu przeszłego imperfekti dla czasowników typu 2 zakończonych na –da/-dä należy pamiętać o kilku zasadach:

• Jeżeli odmieniony wyraz ma dwie identyczne samogłoski (czyli samogłoskę długą), wtedy ostatnia samogłoska jest zastępowana przez „i”.

•   Jeżeli w ostatniej sylabie pojawia się dyftong yö, uo lub ie, usuwamy pierwszą samogłoskę w tej parze i potem dostawiamy samogłoskę „i”.

• Jeżeli pojawia się samogłoska i na końcu dyftongu, wyraz pozostaje bez zmian.

• Zwróć uwagę na odmianę wyrazów nähdä (widzieć) i tehdä (robić):

• Uwaga na nieregularną odmianę wyrazu käydä (chodzić)!

TRZECI WARIANT – POJAWIA SIĘ WROSTEK „SI”

Przy tworzeniu czasu przeszłego imperfekti dla czasowników typu 4, czyli zakończonych na ‑ata/‑ätä, -ota/-ötä, -uta/-ytä, należy w odmienionym wyrazie ostatnią samogłoskę ‑a/-ä zamienić na –si. Uwaga, należy wymienić spółgłoski na mocne!

Również niektóre czasowniku typu 1 mają wrostek -si w czasie przeszłym imperfekti. Są to wyrazy wielosylabowe zakończone na ‑ltaa/-ltää, -ntaa/ -ntää, -rtaa/-rtää. Wystarczy zamienić końcówkę bezokolicznika ‑taa/‑tää na ‑si, a następnie dodać końcówkę formy osobowej.

Również wyjątki:

CZWARTY WARIANT – POJAWIA SIĘ WROSTEK „OI”

Niektóre czasowniku typu 1 mają wrostek -oi w odmianie wyrazu w czasie przeszłym imperfekti. Są to wyrazy dwusylabowe, w których pierwszą samogłoską w pierwszej i drugiej sylabie jest ‘a’ w bezokoliczniku.

Przy tworzeniu imperfekti, zamieniamy samogłoskę ‘a’ z drugiej sylaby na ‘oi’. Następnie dochodzą właściwe dla każdej formy osobowej końcówki. Pamiętamy też o wymianie spółgłosek k-p-t na słabe.

Uwaga – należy wymienić spółgłoski na słabe w osobach: minä, sinä, me i te! Zobacz na przykładzie wyrazu „antaa” (dawać):