Opisywanie obowiązku (minun täytyy, minun ei tarvitse)

  • W języku fińskim, aby wyrazić, że ktoś musi coś zrobić, z reguły użyjemy specjalnej konstrukcji:
genetiivi       täytyy

+    pitää

     on pakko

+ bezokolicznik

Podmiotem w takim zdaniu jest wyraz w genetiivi.

Minun pitää lähteä. – Muszę wyjść.
Täytyykö Lauran jo lähteä? – Czy Laura musi już wyjść?
Kenen täytyy herätä aikaisin? – Kto musi wcześnie wstać?
Rouva Jokisen täytyy siivota. – Pani Jokinen musi posprzątać.

  • Podmiotem może też być rzecz (nie tylko osoba):

Tekstin täytyy olla valmis.Tekst musi być gotowy.

  • Może też się zdarzyć, że w zdaniu nie ma podmiotu:

Täytyy levätä, kun on sairas. – Trzeba odpoczywać, gdy jest się chorym.

  • W zdaniach egzystencjalnych i typu Minulla on… na początku zdania pojawi się przypadek lokatywny.

Makuuhuoneessa pitää olla sänky. W sypialni musi być łóżko.
Minulla täytyy olla lippu. – Muszę mieć bilet.

  • Czasownik opisujący konieczność jest zawsze w trzeciej osobie liczby pojedynczej. Mogą to być takie czasowniki jak: on pakko (jest obowiązek), täytyy, pitää (musi, trzeba), przy czym on pakko najmocniej wyraża obowiązek, a pitää najsłabiej.

Sinun on pakko opiskella paljon. – Musisz koniecznie/Masz obowiązek dużo się uczyć.
Sinun täytyy opiskella paljon. – Musisz dużo się uczyć.
Sinun pitää opiskella paljon. – Musisz/Masz dużo się uczyć.

  • Inne czasowniki, które występują w tego typu konstrukcji to na przykład pitäisi (powinno się) lub kannattaa (warto, opłaca się).

Sinun pitäisi ostaa hyvä sanakirja. – Powinieneś kupić dobry słownik.
Sinun kannattaa ostaa hyvä sanakirja. – Warto, żebyś kupił dobry słownik.

  • Drugi czasownik w tego typu zdanich jest w bezokoliczniku.

Meidän on pakko lukea paljon. – Musimy dużo czytać.

  • Dopełnienie w zdaniach typu „minun täytyy” może wystąpić w nominatiivi, w akkusatiivi albo w partitiivi (ale nie w genetiivi!).

Minun täytyy ostaa auto. – Muszę kupić samochód. (auto – nominatiivi)
Minun täytyy ostaa maitoa. – Muszę kupić mleko. (maitoa – partitiivi)
Minun täytyy tavata sinut. – Muszę się z tobą spotkać. (sinut – akkusatiivi)

  • Dopełnienie w zdaniach typu „minun täytyyjest w nominatiivi, jeśli jest to zdanie twierdzące, a wyraz jest policzalny. W zwykłym zdaniu zastosowany wtedy byłby przypadek genetiivi.

Minun täytyy ostaa uusi puhelin. – Muszę kupić nowy telefon.

ALE: Minä ostan uuden puhelimen. – Kupię nowy telefon. (zwykłe zdanie)

Minun täytyy ostaa se. – Muszę to kupić.

    ALE: Minä ostan sen. – Kupię to. (zwykłe zdanie)

  • Dopełnienie jest w akkusatiivi, jeśli jest to zaimek osobowy (minä, sinä, hän, me, te, he, kuka) w zdaniu twierdzącym.

Heidän täytyy kutsua hänet. – Oni muszą go zaprosić.

  • Dopełnienie jest w partitiivi, jeśli mamy do czynienia z wyrazem niepoliczalnym, abstrakcyjnym lub wyrazem występującym po czasownikach „procesowych” (jak auttaa, odottaa, opiskella, rakastaa, soittaa) oraz w zdaniach przeczących.

Minun täytyy ostaa lihaa. – Muszę kupić mięso.
Opiskelijan täytyy odottaa häntä. – Student musi na nią poczekać.
Minun ei tarvitse ostaa uutta puhelinta. – Nie muszę kupować nowego telefonu.
Minun ei tarvitse ostaa sitä. – Nie muszę tego kupować.

  • Uwaga! W zdaniach bezpodmiotowych dopełnienie często wysuwamy się na pierwszą pozycję w zdaniu. Porównaj:

Minun täytyy ostaa talo. – Muszę kupić dom. (minun to podmiot, talo to dopełnienie)
Talo täytyy ostaa. – Trzeba kupić dom. (brak podmiotu, talo to dopełnienie)

ALE: Talon täytyy olla iso. – Dom musi być duży. (talon jest podmiotem w genetiivi)

  • W języku fińskim, aby wyrazić, że ktoś czegoś nie musi robić, z reguły użyjemy konstrukcji:
genetiivi   +ei tarvitse

ei ole pakko

+ bezokolicznik
  • Porównaj zdania twierdzące i przeczące:

Sinun täytyy mennä. / Sinun pitää mennä. – Musisz iść.
Sinun ei tarvitse mennä. – Nie musisz iść.

Sinun on pakko mennä sinne. – Masz obowiązek tam iść.
Sinun ei ole pakko mennä sinne. – Nie masz obowiązku tam iść.

Sinun täytyy siivota tämä huone. – Musisz sprzątać ten pokój

Sinun ei tarvitse siivota tätä huonetta. – Nie musisz sprzątać tego pokoju.

Minun täytyy ostaa maitoa. – Muszę kupić mleko.

Minun ei tarvitse ostaa maitoa. – Nie muszę kupować mleka.

  • Wyrazy, które nie są dopełnieniem, na przykład w przypadkach lokatywnych, pozostają bez zmian w przeczeniu.

Hänen täytyy mennä torille. – On musi iść na rynek.

Hänen ei tarvitse mennä torille. – On nie musi iść na rynek.

  • Aby powiedzieć, że czegoś nie powinno się robić, użyjemy czasownika ei pitäisi.

Sinun ei pitäisi mennä sinne. – Nie powinnaś tam iść.

  • Aby powiedzieć, że czegoś nie wolno robić zwykle użyjemy czasownika saada. Wtedy jest to zwykłe zdanie i podmiot jest w mianowniku.

Sinä et saa mennä sinne. – Nie wolno ci tam iść.

Uważasz, że mój artykuł był wartościowy? Jeśli tak, może spodobają Ci się również moje ebooki oraz kursy online do nauki języka fińskiego
Gramatyka-okładka
Wymiana spółgłoskowa w języku finskim-okładka
Suomika

Suomika

Języki obce od zawsze były moją pasją. Przyjemność sprawiała mi ich nauka, ale również nauczanie innych. Dlatego od kilku lat organizuję kursy językowe, prowadzę lekcje indywidualne, projektuję strony internetowe i inne materiały dydaktyczne.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.