Opisywanie obowiązku (minun täytyy, minun ei tarvitse)

• W języku fińskim, aby wyrazić, że ktoś musi coś zrobić, z reguły użyjemy specjalnej konstrukcji:

Podmiotem w takim zdaniu jest wyraz w genetiivi.

Minun pitää lähteä. – Muszę wyjść.
Täytyykö Lauran jo lähteä? – Czy Laura musi już wyjść?
Kenen täytyy herätä aikaisin? – Kto musi wcześnie wstać?
Rouva Jokisen täytyy siivota. – Pani Jokinen musi posprzątać.

• Podmiotem może też być rzecz (nie tylko osoba):

Tekstin täytyy olla valmis. – Tekst musi być gotowy.

• Może też się zdarzyć, że w zdaniu nie ma podmiotu:

Täytyy levätä, kun on sairas. – Trzeba odpoczywać, gdy jest się chorym.

• W zdaniach egzystencjalnych i typu Minulla on… na początku zdania pojawi się przypadek lokatywny.

Makuuhuoneessa pitää olla sänky. – W sypialni musi być łóżko.
Minulla täytyy olla lippu. – Muszę mieć bilet.

• Czasownik opisujący konieczność jest zawsze w trzeciej osobie liczby pojedynczej. Mogą to być takie czasowniki jak: on pakko (jest obowiązek), täytyy, pitää (musi, trzeba), przy czym on pakko najmocniej wyraża obowiązek, a pitää – najsłabiej.

Sinun on pakko opiskella paljon. – Musisz koniecznie/Masz obowiązek dużo się uczyć.
Sinun täytyy opiskella paljon. – Musisz dużo się uczyć.
Sinun pitää opiskella paljon. – Musisz/Masz dużo się uczyć.

• Inne czasowniki, które występują w tego typu konstrukcji to na przykład pitäisi (powinno się) lub kannattaa (warto, opłaca się).

Sinun pitäisi ostaa hyvä sanakirja. – Powinieneś kupić dobry słownik.
Sinun kannattaa ostaa hyvä sanakirja. – Warto, żebyś kupił dobry słownik.

• Drugi czasownik w tego typu zdanich jest w bezokoliczniku.

Meidän on pakko lukea paljon. – Musimy dużo czytać.

• Dopełnienie w zdaniach typu „minun täytyy” może wystąpić w nominatiivi, w akkusatiivi albo w partitiivi (ale nie w genetiivi!).

Minun täytyy ostaa auto. – Muszę kupić samochód. (auto – nominatiivi)
Minun täytyy ostaa maitoa. – Muszę kupić mleko. (maitoa – partitiivi)
Minun täytyy tavata sinut. – Muszę się z tobą spotkać. (sinut – akkusatiivi)

• Dopełnienie w zdaniach typu „minun täytyy” jest w nominatiivi, jeśli jest to zdanie twierdzące, a wyraz jest policzalny. W zwykłym zdaniu zastosowany wtedy byłby przypadek genetiivi.

Minun täytyy ostaa uusi puhelin. – Muszę kupić nowy telefon.

ALE: Minä ostan uuden puhelimen. – Kupię nowy telefon. (zwykłe zdanie)

Minun täytyy ostaa se. – Muszę to kupić.

    ALE: Minä ostan sen. – Kupię to. (zwykłe zdanie)

• Dopełnienie jest w akkusatiivi, jeśli jest to zaimek osobowy (minä, sinä, hän, me, te, he, kuka) w zdaniu twierdzącym.

Heidän täytyy kutsua hänet. – Oni muszą go zaprosić.

• Dopełnienie jest w partitiivi, jeśli mamy do czynienia z wyrazem niepoliczalnym, abstrakcyjnym lub wyrazem występującym po czasownikach „procesowych” (jak auttaa, odottaa, opiskella, rakastaa, soittaa) oraz w zdaniach przeczących.

Minun täytyy ostaa lihaa. – Muszę kupić mięso.
Opiskelijan täytyy odottaa häntä. – Student musi na nią poczekać.
Minun ei tarvitse ostaa uutta puhelinta. – Nie muszę kupować nowego telefonu.
Minun ei tarvitse ostaa sitä. – Nie muszę tego kupować.

• Uwaga! W zdaniach bezpodmiotowych dopełnienie często wysuwamy się na pierwszą pozycję w zdaniu. Porównaj:

Minun täytyy ostaa talo. – Muszę kupić dom. (minun to podmiot, talo to dopełnienie)
Talo täytyy ostaa. – Trzeba kupić dom. (brak podmiotu, talo to dopełnienie)

ALE: Talon täytyy olla iso. – Dom musi być duży. (talon jest podmiotem w genetiivi)

• W języku fińskim, aby wyrazić, że ktoś czegoś nie musi robić, z reguły użyjemy konstrukcji:

• Porównaj zdania twierdzące i przeczące:

Sinun täytyy mennä. / Sinun pitää mennä. – Musisz iść.
Sinun ei tarvitse mennä. – Nie musisz iść.

Sinun on pakko mennä sinne. – Masz obowiązek tam iść.
Sinun ei ole pakko mennä sinne. – Nie masz obowiązku tam iść.

• Porównaj też różnicę w zdaniach: „Minä en tarvitse” i „Minun ei tarvitse”
• W zdaniach przeczących dopełnienie występuje zawsze w partitiivi. Porównaj:

Sinun täytyy siivota tämä huone. – Musisz sprzątać ten pokój

Sinun ei tarvitse siivota tätä huonetta. – Nie musisz sprzątać tego pokoju.

Minun täytyy ostaa maitoa. – Muszę kupić mleko.

Minun ei tarvitse ostaa maitoa. – Nie muszę kupować mleka.

• Wyrazy, które nie są dopełnieniem, na przykład w przypadkach lokatywnych, pozostają bez zmian w przeczeniu.

Hänen täytyy mennä torille. – On musi iść na rynek.

Hänen ei tarvitse mennä torille. – On nie musi iść na rynek.

• Aby powiedzieć, że czegoś nie powinno się robić, użyjemy czasownika ei pitäisi.

Sinun ei pitäisi mennä sinne. – Nie powinnaś tam iść.

• Aby powiedzieć, że czegoś nie wolno robić zwykle użyjemy czasownika saada. Wtedy jest to zwykłe zdanie i podmiot jest w mianowniku.

Sinä et saa mennä sinne. – Nie wolno ci tam iść.