Jak tworzymy wyrazy złożone w języku fińskim?
W języku fińskim istnieje duża grupa wyrazów złożonych, które są utworzone z odrębnych słówek. Wyrazy złożone tworzone są na kilka sposobów.
Wyrazy złożone łączone w sposób prosty
Duża z nich część łączona jest w sposób prosty, to znaczy bezpośrednio łączymy dwa wyrazy, lub więcej, nie odmieniając żadnego z nich. Przykłady:
| Wyraz nr 1 | Wyraz nr 2 | Wyraz złożony | |||||
| valo | światło | + | kuva | obraz | → | valokuva | zdjęcie |
| jalka | stopa, noga | + | pallo | piłka | → | jalkapallo | piłka nożna |
| herätys | pobudka | + | kello | zegar | → | herätyskello | budzik |
| meri | morze | + | mies | mężczyzna | → | merimies | marynarz |
Wyrazy złożone z łącznikiem
Jeżeli przy tworzeniu wyrazu złożonego pierwszy człon kończy się na taką samą samogłoskę, na jaką zaczyna się drugi element składowy, wtedy wykorzystujemy łącznik „-”. Przykłady:
| Wyraz nr 1 | Wyraz nr 2 | Wyraz złożony | |||||
| palo | pożar | + | ovi | drzwi | → | palo-ovi | drzwi przeciwpożarowe |
| urheilu | sport | + | ura | kariera | → | urheilu-ura | kariera sportowa |
| loma | wakacje | + | asunto | mieszkanie | → | loma-asunto | domek letniskowy |
| lauantai | sobota | + | ilta | wieczór | → | lauantai-ilta | sobotni wieczór |
Wyrazy złożone z pierwszym elementem w genetiivi
Często się zdarza przy tworzeniu wyrazów złożonych, że pierwszy człon występuje w przypadku genetiivi z końcówką -n. Przykłady:
| Wyraz nr 1 | Wyraz nr 2 | Wyraz złożony | |||||
| sade | deszcz | + | varjo | cień | → | sateenvarjo | parasol |
| koti | dom | + | kone | maszyna | → | kodinkone | sprzęt AGD |
| veri | krew | + | paine | ciśnienie | → | verenpaine | ciśnienie krwi |
| vesi | woda | + | keitin | kuchenka | → | vedenkeitin | czajnik elektryczny |
Wyrazy złożone z pierwszym elementem zakończonym na -nen
W przypadku, gdy pierwszy element wykorzystywany do utworzenia wyrazu złożonego kończy się na ‑nen, wtedy należy usunąć końcówkę -nen od wyrazu podstawowego, a następnie dodać -s. Jeżeli pierwszym elementem jest kolor, wtedy należy usunąć od wyrazu podstawowego -inen.
Przykłady:
| Wyraz nr 1 | Wyraz nr 2 | Wyraz złożony | |||||
| nainen | kobieta | + | hormoni | hormon | → | naishormoni | hormon żeński |
| pohjoinen | północny | + | napa | biegun | → | pohjoisnapa | biegun północny |
| erikoinen | specjalny | + | lääkäri | lekarz | → | erikoislääkäri | lekarz specjalista |
| punainen | czerwony | + | viini | wino | → | punaviini | czerwone wino |
